Eindhoven heeft bus als visitekaartje

Het futuristische Eindhovense bussysteem Phileas, dat zonder chauffeur kan rijden, heeft een aantal kinderziektes.

Het lijkt op een gewone bus, maar dat is het niet. Het is een ,,tram op wielen vol technische hoogstandjes'', zegt de woordvoerder van Hermes, de vervoersmaatschappij van de regio Eindhoven.

De Phileas, een bus die in beginsel zonder chauffeur passagiers kan vervoeren, is vorige week op twee lijnen in gebruik genomen, naar Eindhoven Airport en Veldhoven. Maar de eerste dagen verliepen niet zonder problemen: één bus werd afgelopen vrijdag geveld door een storing, met andere bussen waren er problemen met de accu. Kinderziektes, zegt de Hermes-woordvoerder. Als minister Peijs de bus eind oktober officieel in gebruik stelt, moeten die verholpen zijn.

Het project Phileas heeft het Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SER) 140 miljoen euro gekost, en stamt al uit de vroege jaren negentig. DAF was net failliet en ook met de andere bedrijven in de regio ging het economisch gezien slecht. Private participanten en de ministeries van Economische Zaken, VROM en OC&W stapten toen in het project.

Het voornaamste doel van Phileas was dan ook het vasthouden van hoogwaardige werkgelegenheid in de regio. Aan de andere kant zou het voor openbaar vervoersbedrijven kosten besparen omdat de bus zonder chauffeur zou kunnen rijden. ,,Het was aanvankelijk het uitgangspunt om het personeel in de vervoerssector te verminderen'', zegt Ab Oosting van SER. Dat is anders uitgepakt.

Vervoersmaatschappij Hermes heeft besloten dat er altijd een chauffeur op de bus zal blijven. De woordvoerder van Hermes: ,,Volautomatisch de route rijden werkt, het is fantastisch om te zien, maar mensen hebben behoefte aan een chauffeur, dat geeft vertrouwen.''

De toekomstige chauffeur zal niet sturen: in de busbaan zijn magneten verwerkt, die de bus nauwkeurig in de juiste richting wijzen. Een enkele aanraking met het stuur, en de chauffeur heeft controle over de bus, zegt de woordvoerder van Hermes. Dat de bus niet zelfstandig zal rijden, is voor Hermes geen tegenvaller. ,,Dat de bus zelfstandig zou rijden is een mythe. Dat is nooit de bedoeling geweest'', meent Oosting. ,,Dergelijke systemen zitten hier behoorlijk in de testfase. Aanvankelijk was het wel het uitgangspunt om zonder chauffeur te gaan rijden. Maar van de wet mag de bus alleen zelfstandig rijden als de busbaan helemaal is afgesloten.''

Voordelen van Phileas zijn er nog genoeg, zegt Oosting. De techniek zorgt er volgens hem voor dat de bus op tijd rijdt. Daarnaast is die zo geconstrueerd, met een vlakke vloer en veel ruimte, dat die optimaal toegankelijk is voor passagiers.

Ook het open instapsysteem is een gedwongen keuze. Het chipkaartsysteem voor het openbaar vervoer zou in 2003 al klaar zijn, maar is steeds uitgesteld. ,,Daarom hebben we noodgedwongen een betaalautomaat en stempelmachines moeten ophangen'', zegt Oosting.

Om zwartrijden op de Phileas te voorkomen, heeft Hermes ook controleteams moeten samenstellen. ,,De eerste periode is er een van gedogen geweest, maar nu gaan we vaker controleren dan dat Eindhovenaren dat gewend zijn.''

Tijdens tests vertoonde de bus geen problemen, sinds de werkelijke dienstregeling vorige week is ingegaan wel. ,,Misschien moet de bus nu wel vaker opgeladen worden'', zegt de woordvoerder van Hermes, over de accu's van de bussen. Twaalf stuks zijn besteld.

In juni is de eerste Phileas op proef gaan rijden, Hermes heeft nu beschikking over acht bussen. Twee daarvan staan inmiddels met schade binnen, een wordt gebruikt om testen mee te doen.

Eindhoven was toe aan zo'n technologisch visitekaartje op straat, zegt Oosting. Door veel steden in het buitenland is al met interesse gereageerd, zegt Oosting. Delegaties uit Zuid-Amerika, Spanje, Griekenland, Amerika zullen de Phileas komen bekijken.

    • Anton Slotboom