Crisis bij Franse socialisten

De Franse oud-premier en oud-minister Laurent Fabius heeft zijn partij, de Parti Socialiste, in een crisis gestort door zijn aankondiging tegen de Europese grondwet te zullen stemmen. De stellingname van Fabius, nummer twee van de grootste oppositiepartij in Frankrijk, kan consequenties hebben op Europees niveau als een meerderheid van het Franse electoraat hem volgt bij het referendum dat volgend jaar over de kwestie gehouden zal worden.

De crisis in de PS, waarvan leider François Hollande zich heeft uitgesproken voor de Europese grondwet, heeft zich gisteren verder verdiept, doordat Fabius geen voorbehoud meer maakte voor zijn afwijzing. Donderdag kwam zijn standpunt nog neer op `nee, tenzij'. Voorwaarde was dat president Jacques Chirac wijzigingen die het sociale karakter van de grondwet versterken, zou bewerkstelligen. Niet alleen zijn afwijzing werd daarop gekritiseerd, maar ook zijn voorbehoud. Dat zou veel te technisch en te vaag zijn om begrijpelijk te zijn voor de kiezer. Bovendien legde hij de eenheid van de PS in handen van Chirac, leider van regerend rechts. Door gisteren het voorbehoud te laten vallen, erkende Fabius impliciet zijn tactische fout.

Fabius' stellingname brengt een verdeeldheid onder de traditioneel pro-Europese socialisten aan het licht, die algemeen in verband wordt gebracht met de presidentsverkiezingen in 2007. Sinds het vertrek uit de politiek, voorjaar 2002, van oud-premier Lionel Jospin, na diens nederlaag bij de vorige presidentsverkiezingen, betwisten de `olifanten' van de PS elkaar het leiderschap. Behalve Fabius worden de oud-ministers Dominique Strauss-Kahn en Jack Lang `presidentiabel' geacht, in elk geval door zichzelf. Strauss-Kahn onderscheidde zich eerder al van de partij door zich voorstander van het `homohuwelijk' te verklaren, Lang publiceerde onlangs een boek waarin hij pleit voor een democratischer staatsinrichting en inperking van de presidentiële macht ten gunste van het parlement.

De kandidatuur van politiek leider Hollande ligt voor de hand maar is problematisch, omdat hij `staatservaring' ontbeert.

De stellingname van Fabius kan gevolgen hebben voor de goedkeuring van de grondwet, omdat de PS grote winst boekte bij de regionale en Europese verkiezingen. Als Fabius een meerderheid van datzelfde electoraat achter zich weet te krijgen, hetgeen nadrukkelijk zijn bedoeling is, dan zou de grondwet bij het referendum verworpen kunnen worden. Rechts is dan ook niet onverdeeld verheugd over de verdeeldheid bij links. Nicolas Sarkozy, minister van Financiën, heeft Fabius' standpunt ,,een historische vergissing'' genoemd.

Vooraanstaande socialisten proberen de brand te blussen door te wijzen op het `democratische debat' over de Europese grondwet, maar de algemene indruk dat het om een interne machtsstrijd gaat, kunnen zij niet wegnemen.