Tweedehands heimwee naar jaren '60

De filmmaker Robert Oey heeft heimwee naar de jaren zestig. Begrijpelijk, want het was een fascinerende tijd. De samenleving werd in snel tempo democratischer, de machtsverschillen tussen ouderen en jongeren, tussen mannen en vrouwen en die tussen autoriteiten en burgers namen af. In die jaren werd Nederland een moderne samenleving en tot op de dag van vandaag plukken we daar de vruchten van.

Maar Oeys heimwee is vager en romantischer. In zijn drieluik Wonderland blijkt dat zijn verlangen vooral werd gevoed door Rutger Hauer die in Turks fruit met Monique van de Ven achterop de fiets op de mondharmonica-klanken van Toots Thielemans door het Amsterdams verkeer zigzagde. Ook zijn leraren op de middelbare school zijn verantwoordelijk voor zijn heimwee. Zij hadden het over Dylan en The Doors, bevrijding en nieuwe tijden.

Oey's heimwee is dus heimwee uit de tweede hand, het is gebaseerd op de overlevering door leraren, films en oude grammofoonplaten. Dat kan ook moeilijk anders, want Oey is geboren in 1966, in Middelburg. Ruimschoots te laat om nog een zinnige bijdrage te kunnen leveren aan een Zeeuwse variant van de tegencultuur.

Geeft niets. Je hoeft de jaren zestig niet meegemaakt te hebben om er toch een mening over te hebben. En als je er een film over maakt, zou je eens kunnen gaan praten met mensen die er wel getuige van zijn geweest, of die er onderzoek naar gedaan hebben. Dat doet Oey niet. Hij laat mensen aan het woord die wat voor de vuist weg filosoferen (onder anderen Leon de Winter, Theo van Gogh, Marcel van Dam), hij laat wat beelden zien van beschilderde blote vrouwen en protesterende actievoerders en verrast de kijker dan met een keiharde conclusie: er loopt een rechte lijn van de vrijheidsdrang van de jaren zestig naar het politiek-correcte denken van de jaren tachtig. De hemelbestormende babyboomers hebben zich ontpopt als de bewakers van een linksig soort conformisme. En met een paar archiefopnamen uit het Derde Rijk adstrueert Oey een nadere uitwerking van zijn theorie: die babyboomers roepen daarbij voortdurend het goed-fout schema van de Tweede Wereldoorlog te hulp.

Nu zouden al deze ideeën misschien de moeite van het overdenken waard zijn als Oey de moeite had genomen ze ook aannemelijk te maken. Maar zonder een spoor van bewijsvoering klaagt Oey maar door over de verwording van de protestgeneratie. Het deed me denken aan die hippe vogels die je destijds bij een kop thee en een joint konden uitleggen dat het allemaal de schuld van het Systeem was. Ook jaren zestig, maar daar hoeft niemand heimwee naar te hebben.

Wonderland dl. 2, Ned 3. 23.12-00.00u. Zo. 19 sept. dl. 3.

    • Warna Oosterbaan