Riskant gedrag havenbedrijf al jaren bekend

De Rotterdamse accountantsdienst heeft de laatste jaren verscheidene keren gewaarschuwd dat het Rotterdamse Havenbedrijf zijn bevoegdheden overschreed. Belangrijke financiële risico's werden door het Havenbedrijf niet aan de gemeenteraad voorgelegd.

Ook meldden accountants vanaf 1999 vier jaar achter elkaar dat een firma van defensieondernemer J. van den Nieuwenhuyzen een lening van het Havenbedrijf in strijd met de afspraken niet terugbetaalde.

Dit blijkt uit alle rapporten die de gemeentelijke accountantsdienst van Rotterdam sinds 1999 heeft opgesteld over het Rotterdamse Havenbedrijf. De stukken zijn door de gemeente op verzoek van deze krant ter beschikking gesteld.

Vorige week werd bekend dat directeur W. Scholten van het Havenbedrijf voor bijna 100 miljoen euro bankgaranties heeft verstrekt aan de noodlijdende RDM Groep van Van den Nieuwenhuyzen. De gemeente en de commissarissen zeggen dat zij dit niet wisten. Volgens wethouder W. van Sluis, president-commissaris van het Havenbedrijf, is dat veroorzaakt doordat Scholten zijn mandaat te buiten is gegaan. Scholten staat op non-actief en geeft geen commentaar. De gemeente is de 100 miljoen euro vermoedelijk kwijt.

In de rapporten van de accountants, opgesteld voor de raad en het college van burgemeester en wethouders, zijn vanaf eind jaren negentig vele voorbeelden genoemd van risico's die de stad liep omdat het Havenbedrijf bevoegdheden overschreed. Zo werd al in het jaarrapport over 2002 door plaatsvervangend diensthoofd R. Douw van de accountantsdienst vastgesteld dat ,,in een aantal gevallen de toestemming van het gemeentebestuur voor genomen beslissingen ontbreekt''.

In het jaarrapport over 2003, van 31 maart dit jaar, werden drie gevallen genoemd waarbij ,,de norm [werd] overschreden en geen expliciete toestemming aan het gemeentebestuur [is] gevraagd''. Onder meer ging het daarbij om een niet bij name genoemde investering van 28,7 miljoen euro zonder medeweten van het bestuur, terwijl de grens voor investeringen kort ervoor was verruimd tot 22,7 miljoen euro.

[vervolg HAVENBEDRIJF: pagina 25]

HAVENBEDRIJF

Veel geld buiten de gemeenteraad om

[vervolg van pagina 1]

Uit de context valt op te maken dat het hier niet de regelingen betrof die nu onder vuur liggen. Dergelijke incidenten met overschrijdingen doen zich al sinds eind jaren negentig voor, blijkt uit de eerdere rapporten van de accountantsdienst.

Ook stelden de accountants al sinds 1999 uitvoerig vragen bij een lening van 9,9 miljoen gulden aan het bedrijf MD Helikopters van Van den Nieuwenhuyzen - opnieuw omdat de raad niet was geraadpleegd, maar ook omdat contracten om terugbetaling te waarborgen niet waren ondertekend. In latere jaren zagen de accountants hun argwaan bevestigd. Op 19 maart 2002 schreven ze over de lening aan Van den Nieuwenhuyzen: ,,Eind 2001 is deze [getekende] leningovereenkomst er nog steeds niet, maar ons is meegedeeld dat deze lening in 2002 zal worden afgelost. De aflossing had moeten plaatsvinden per 16 februari 2002 maar tot op heden is deze aflossing niet ontvangen. Daarnaast zijn lang niet alle rentenota's voldaan''.

Toch trof het Havenbedrijf hierna nieuwe financiële regelingen voor Van den Nieuwenhuyzen en zijn bedrijven. Zo kocht het Havenbedrijf in 2002 uit handen van een particuliere belegger het zogenoemde Baris-terrein voor 84,8 miljoen euro, hoewel in het college van b en w vragen rezen bij de hoogte van deze prijs. Onmiddellijk na de transactie stelde het Havenbedrijf RDM in staat het terrein te huren. Onbekend is of RDM alle huur heeft betaald, maar raadsleden hebben de laatste weken gezegd dat van huuropbrengsten waarschijnlijk nooit sprake is geweest. Ook gunde het Havenbedrijf in 2003 Van den Nieuwenhuyzen een nieuwe lening van 5 miljoen euro voor het schip SS Rotterdam kort nadat hij - vier jaar te laat - de lening aan MD Helikopters had terugbetaald, die ongeveer een gelijke omvang had.

De investeringen buiten de raad om beperkten zich niet tot Van den Nieuwenhuyzen. Zo kocht het Havenbedrijf al in 1999 voor 4,3 miljoen gulden aandelen in een Tsjechisch bedrijf, hetgeen ,,niet aan de gemeenteraad ter goedkeuring [werd] voorgelegd'', aldus een rapport van 9 mei 2000.

Ondanks de waarschuwingen en bedenkingen keurde de Rotterdamse accountantsdienst de jaarrekening van het Havenbedrijf wel altijd goed. Dit gebeurt wanneer een jaarrekening geen `onjuistheden van materieel belang' bevat.

    • Tom-Jan Meeus
    • Gretha Pama