Leve Aart Jan de Geus!

Over een jaar of tien staat minister De Geus van Sociale Zaken bekend als de man die de werkers in loondienst uit het sociale paradijs verjoeg en ze dwong de handen weer uit de mouwen te steken. Dat is ook hard nodig, want hoe productief is een werknemer nog? Ze gaan binnenkort op vakantie, zijn op vakantie of komen net terug. Ze zijn drukker met het plannen van hun vrije dagen dan met werken. En wanneer de baas (pardon: coördinator) ze een keer de waarheid zegt, is er een conflict en blijven ze overspannen thuis, want werken moet leuk blijven. Ze werken hooguit tot hun zestigste, want dan is het tijd voor nóg meer leuke dingen.

Wat wil De Geus? Veel, volgens de website van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, www.szw.nl. Over de sociale zekerheid zegt hij dit: ,,Een modern stelsel van sociale zekerheid moet zowel solide als solidair zijn. Solide betekent een betaalbaar stelsel, ook voor de toekomst. Dat kan alleen wanneer mensen niet onnodig een beroep doen op sociale zekerheid. Het stelsel moet dus mensen stimuleren meer verantwoordelijkheid te nemen om ziekte of werkloosheid te voorkomen. En het moet mensen met een uitkering aanzetten om weer mee te doen, door te gaan werken. Maar het moet ook solidariteit bieden met mensen die echt niet meer kunnen werken.''

Dit punt en de andere kwesties die hij aanroert – WAO, ouderen, VUT, prepensioen, emancipatie, inkomen, pensioenfondsen – klinken logisch. Je moet een keer de tering naar de nering zetten en niet je kop in het zand steken voor de (wereldwijde) economische ontwikkelingen. Toch maakt de Geus geen vrienden bij de vakbonden en werkgevers. Hun kritiek en kinderachtige acties kan hij op waarde schatten en daarna negeren, want De Geus werkte van 1980 tot 1998 bij het Christelijk Nationaal Vakverbond. Hij kent het spel. Zo bekeken kan FNV-voorman Lodewijk de Waal over een jaar of zes, in een kabinet met de PvdA, minister van Sociale Zaken worden, want dat rituele vakbondswerk moet hem de neus uitkomen – hij oogt vermoeid. Dan kopt NRC Handelsblad over acht jaar: Leve Lodewijk de Waal!

Wie bewust met zijn geldzaken bezig is (en dat moet) kan zich het best richten op de toekomstplannen van De Geus, want het gaat ongeveer die kant op in Nederland. Natuurlijk is alles sterk in beweging, maar pas als het stelsel in (kleinere) kannen en kruiken is, voelen burgers in hun portemonnee welke politieke storm er woedt.

Neem de gouden handdruk, de hoofdprijs uit de arbeidsconflictenloterij. Die moet straks worden verrekend met je WW-uitkering, mits goedgekeurd door de politiek, maar dat geldt voor alle aangekondigde plannen. Die verkilling van goud naar koud liegt er niet om, blijkt uit het volgende voorbeeld.

Gewerkte jaren: 10, maandsalaris: 4.000 euro (48.000 euro per jaar), gouden handdruk: 60.000 euro, WW-uitkering per jaar: circa 30.000 euro, recht op WW: 3 jaar. Resultaat: je moet de volledige handdruk van 60.000 euro opeten. De eerste twee jaar ontvangt deze werknemer geen WW en daarna nog maar een jaar. Na de WW valt hij mogelijk in de bijstand of de vergelijkbare IOAW voor 50-plussers, die volgens plan opschuift naar 55 jaar!

Een vreemde eend in de bijt van De Geus is de zogeheten levensloopregeling (LLR) voor zorg: bijtanken om eerder te stoppen met werken. Waarom zo'n overbodige regeling? Werknemers met hun onafzienbare reeks vakantiedagen en verplichte snipperdagen – op zich al een luxe levensloop – hebben ieder jaar al genoeg zorg- en ander verlof. Ze kunnen straks, door er voor te sparen, zelfs meer dan een keer in hun carrière maximaal twee jaar met yuppenverlof. Een doorsnee werknemer, ongeveer de helft van de beroepsbevolking, kan niet iedere maand voldoende geld opzij leggen. Een stratenmaker, of een ander met een zwaar beroep, zal niet twee jaar thuis achter de geraniums kunnen zitten.

Verder is de LLR een typische werknemersregeling. Je hoort immers niemand over de gevolgen voor de werkgever. Wat moet die met een ingewerkte, ervaren man of vrouw die er een paar jaar tussenuit knijpt? Het zal je enige werknemer maar zijn! Wedden dat Hare Majesteit op prinsjesdag in het zwart gekleed gaat?

    • Adriaan Hiele