Kettingrokende bemiddelaar

De benoeming van de Luxemburger Jean-Claude Juncker tot `mr. Euro' stond eigenlijk al vast. De huidige voorzitter van de eurogroep van twaalf landen, Gerrit Zalm, had zelfs niet meer gebeld om hem te polsen. ,,Mijn naam circuleerde al zo lang in de pers voor diverse voorzitterschappen dat Zalm moet hebben gedacht dat ik dit keer niet kon weigeren'', aldus een glimlachende Juncker, die vanaf 2005 de eerste permanente voorzitter van de eurogroep wordt. Tot nu toe rouleerde de functie elke zes maanden.

Aan gevoel voor humor heeft het de ervaren Luxemburgse politicus, die naast minister van Financiën sinds 1995 ook premier is, nooit ontbroken. Eerder dit jaar was Juncker al de gewilde kandidaat om Romano Prodi op te volgen als voorzitter van de Europese Commissie. Ondanks druk van de andere regeringsleiders weigerde hij de prestigieuze job. Volgens eigen zeggen omdat hij z'n kiezers had beloofd te blijven. Juncker werd ook al genoemd als potentiële opvolger van president Wim Duisenberg van de Europese Centrale Bank (ECB), toen de Fransman Jean-Claude Trichet wegens een lopende rechtszaak leek af te vallen.

Juncker is een doorgewinterde Europeaan. De 49-jarige christen-democraat is de langst zittende regeringsleider in de Europese Unie. Na een juridische studie werd hij op z'n 28-ste staatssecretaris. In 1989 kreeg hij de ministersposten van Financiën en Arbeid. Hij was betrokken bij de totstandkoming in 1991 van het Verdrag van Maastricht. Luxemburg was de eerste EU-lidstaat die reeds in 1994 voldeed aan de Maastricht-criteria voor de monetaire unie. Juncker verwierf in de EU gezag en waardering door geregeld als bemiddelaar op te treden in conflicten tussen lidstaten.

Bij de top van Dublin in 1996 bewees hij zijn talent als conflictoplosser, toen Duitsland en Frankrijk botsten over de totstandkoming van het Stabiliteitspact en de toekomst van de euro. Bondskanselier Helmut Kohl bedankte hem publiekelijk. Een jaar later bemiddelde hij in een Brits-Frans conflict over de euro.

Juncker geldt ook als slim verdediger van Luxemburgse belangen, wat hem in eigen land populariteit verschafte. Zo stelde hij bij het EU-akkoord over belasting op spaargeld het eigen bankgeheim veilig. En daarmee de voor zijn land zo belangrijke financiële sector.

Juncker wordt vanaf 2005 voor twee jaar het gezicht naar buiten van de eurogroep. Hij zal de groep vertegenwoordigen in fora als de G7 en het IMF. Ook zal hij de verbindingsman van de Eurogroep zijn naar de Europese Centrale Bank. Als `mr. Euro' wordt hij

het politieke gezicht van de eurozone, terwijl ECB-president Trichet geldt als het monetaire gezicht.

Sommige critici verwijten Juncker dat hij teveel op de Duits-Franse lijn zit. Vorig jaar november verdedigde hij met verve het meerderheidsbesluit geen sanctieprocedure te starten tegen Berlijn en Parijs ondanks hun excessieve overheidstekort. Hij wees de harde lijn van minister Zalm resoluut af. ,,Ik hou van Nederlandse literatuur, maar niet van Nederlands theater'', zei hij toen. De humor van de kettingrokende Juncker kent vaak een vleugje cynisme.

    • Hans Buddingh'