China's stuwmeer vol jong talent

Dit jaar studeren er 2,1 miljoen Chinezen af, volgend jaar 3,4 miljoen. Zelfs de snelgroeiende economie in China heeft moeite die aantallen te absorberen.

Ongemakkelijk tegen een paal geleund staat de 22-jarige Wang Zhen zijn sollicitatieformulier in te vullen. Hij is in juli afgestudeerd als socioloog, maar het formulier is voor een baan als secretaresse. ,,Ik zou die baan graag krijgen, want de drempel om ergens werk te krijgen ligt momenteel erg hoog.'' Hij zou nog veel gelukkiger zijn als hij een baan kon krijgen als marktonderzoeker. ,,Dat heeft veel meer te maken met mijn studie, maar ja, dat soort banen ligt niet voor het opscheppen als je nog geen enkele werkervaring hebt'', zegt Wang, die sinds hij deze zomer afstudeerde zonder werk zit.

Hij bezoekt regelmatig beurzen voor werkzoekenden zoals de beurs die momenteel wordt gehouden in een grote tentoonstellingshal in Peking, en hij vraagt zijn voormalige studiegenoten om hem op de hoogte te houden als ze horen dat er ergens een baan vrijkomt.

Hij is niet de enige zonder werk. Dit jaar telde China 30 procent meer pas afgestudeerden dan vorig jaar, en zelfs een snelgroeiende economie als de Chinese kan al dat jonge talent niet absorberen. Waar in 1995 nog maar 7 procent van de jongeren tussen de 18 en de 22 een universitaire studie volgde, is dat aantal inmiddels opgelopen tot 15 procent. Veel van hen gaan niet naar staatsuniversiteiten, maar naar nieuw opgerichte commerciële instellingen voor hoger onderwijs. Ouders steken vaak hun hele spaargeld in de opleiding van hun enig kind, en een privé-universiteit of een studie in het buitenland is een veel gekozen alternatief als hun kind niet goed genoeg blijkt voor een gerenommeerde staatsuniversiteit.

Elk jaar wordt het moeilijker voor pas afgestudeerden om aan het werk te komen. Deze zomer telde China 2,1 miljoen pas afgestudeerden, daarvan zijn er deze maand volgens cijfers van de Chinese overheid nog steeds 630.000 werkloos. Het grote aanbod leidt ertoe dat de aanvangssalarissen voor pas afgestudeerden dit jaar zo'n 40 procent lager liggen dan vorig jaar, en ook de salarissen van afgestudeerden die al langer aan het werk zijn, zakken terug.

,,Als wij een baan adverteren, dan komen daar gegarandeerd tientallen, en meestal meer dan honderd mensen op af'', zegt Li Hua, die voor haar levensmiddelenbedrijf een standje heeft gehuurd in de kale tentoonstellingshal. Veel jongeren lopen er een beetje gedesillusioneerd rond te dwalen. Sommigen zijn er samen met hun ouders, en dan zijn het vaak de ouders die voor hun kinderen de sollicitatieformulieren invullen.

,,Ik heb in Engeland een masters degree in financieel management gehaald, maar nu ben ik sinds een paar maanden terug in China'', zegt de vloeiend Engels sprekende Liang Qin. ,,Ik had in Engeland wel een goede baan, maar de manier van leven beviel me niet. Ik kreeg er heimwee. Daarom ben ik teruggekomen naar China, maar het is niet makkelijk om hier passend werk te vinden'', zegt ze, terwijl ze bij een Amerikaanse verzekeringsmaatschappij informeert of ze daar soms op haar plaats zou zijn.

Vroeger waren vooral mensen die in het buitenland hadden gestudeerd zeer gewild in het Chinese bedrijfsleven, maar ook die tijden lijken voorbij. Een diploma van een willekeurige universiteit stelt niet veel meer voor, vaak heeft men dan nog liever iemand van een van China's eigen topuniversiteiten. ,,Als je maar veel geld voor je opleiding wilt neerleggen, dan kun je altijd wel ergens in het buitenland terecht'', zegt Liang. ,,De opleidingen zijn niet altijd zo bijzonder. Dat weten de bedrijven ook, dus een buitenlandse graad op zich zegt de bedrijven niet meer zo veel.''

Nu de bedrijven kunnen kiezen, is het vooral voor meisjes moeilijk om aan de slag te komen. Veel bedrijven hebben liever een jongen, en het is in China niet verboden om expliciet te vermelden welk geslacht en welke leeftijd een sollicitant dient te hebben, en meisjes worden geacht na hun huwelijk meer aandacht voor hun kind dan voor de zaak te hebben. Sommigen gaan daarom over tot drastische maatregelen: zij sluiten een foto bij van zichzelf in minirok of bikini, in de hoop daarmee een baan te krijgen als `gastvrouw' voor de klanten van de baas.

Omdat er zo weinig werk is, besluiten veel jongeren om dan nog maar een verdere vervolgopleiding te gaan doen. Zo vergroten zij het stuwmeer aan hoogopgeleiden voor de toekomst nog verder. Volgend jaar komen er geen 2,1 miljoen, maar wel 3,4 miljoen mensen van de universiteit, en de verwachting is dat China de komende tien à twintig jaar zal blijven kampen met een aanzienlijk overschot aan hoger opgeleiden.

    • Garrie van Pinxteren