Amandelen knippen heeft weinig nut bij milde keelklachten

Bij kinderen met betrekkelijk milde klachten door steeds terugkerende keelontstekingen of vergrote amandelen, is chirurgisch ingrijpen net zo goed als afwachten, zo blijkt uit onderzoek van het Universitair Medisch Centrum Utrecht. Kinderen waarbij de keel- en neusamandelen zijn `geknipt', hebben in de zes maanden daarna weliswaar iets minder last van koortsaanvallen, keelinfecties en luchtweginfecties maar daarna is er geen verschil meer te merken (British Medical Journal, on-line, 11 sept).

De amandelen in keel en neus maken deel uit van een uitgebreid systeem van lymfeklieren dat bedoeld is om infecties te bestrijden. De keelamandelen (tonsillen) zijn dus lymfeklieren en zitten als knobbels links en rechts achter in de keel met de huig er midden tussen in. De neusamandel (adenoïd) bevindt zich bovenin de neus-keelholte. Als de amandelen de hoeveelheid binnendringende ziekteverwekkers niet meer kunnen verwerken, raken ze zelf ontstoken en kunnen ze flink opzwellen. Dat leidt tot steeds terugkomende keelontstekingen of verkoudheid met een loopneus. Andere klachten kunnen zijn: door de mond ademen, snurken, slecht slapen of herhaalde oorontstekingen.

Vroeger, voordat er antibiotica waren, haalde men de amandelen vaak uit voorzorg weg omdat vanuit die klieren bacteriën de gewrichten en nieren konden infecteren. Die infecties komen dankzij antibiotica en de verbeterde weerstand van kinderen nauwelijks meer voor en dat is dus geen reden meer voor een operatie. Toch worden er jaarlijks in Nederland nog heel veel amandelen chirurgisch verwijderd. Het gebeurt hier zelfs veel meer dan elders in de westerse wereld: 35.000 keer per jaar (115 per 10.000 kinderen, vergeleken met bijvoorbeeld 65 in Groot-Brittannië en 45 in Denemarken). Mogelijk kiezen Nederlandse artsen eerder voor chirurgie omdat ze wat terughoudender zijn met antibiotica. Maar herhaalde keelontstekingen gaan vaak vanzelf weer over en daarom hebben de Utrechtse onderzoekers gekeken of bij de milde ontstekingen oplettend afwachten een bruikbaar alternatief is voor chirurgie.

In het Utrechtse Wilhelmina Kinderziekenhuis zijn 300 kinderen van 2 tot 8 jaar die minder dan zes keer per jaar last hadden van een keelinfectie of vergrote keel- neusamandelen, in twee groepen verdeeld. De ene groep is geopereerd, terwijl de andere alleen goed in de gaten is gehouden. Daarna bleven alle kinderen twee jaar onder controle. En uiteindelijk bleek wel of niet knippen nauwelijks iets uit te maken. Overigens moesten 50 kinderen uit de oorspronkelijk niet geopereerde groep later alsnog onder het mes vanwege hardnekkige keelklachten.

In veel gevallen is amandelen knippen dus niet nodig. De arts spreekt met de ouders af dat ze bij keelpijn en koorts de pijnstiller paracetamol mogen geven en dat ze terug moeten komen bij complicaties, zoals hardnekkige dagenlange koorts, algemeen ziek zijn, ernstige pijnklachten of een stokkende ademhaling tijdens de slaap. Het verwijderen van de amandelen blijft wel nodig als kinderen ernstige keelklachten hebben – meer dan zes keer per jaar – of als de vergrote amandelen de ademhaling tijdens het slapen belemmeren.

    • Bart Meijer van Putten