Altijd prijs!

Voor de uitreiking van de AKO-Literatuurprijs leent Albert Verlinde de bril van Sylvana Simons – dan lijkt hij intellectueel.

Je kunt in Rusland een gymzaal opblazen met honderden kinderen erin en je kunt als hoogblonde VVD'er een kamerzetel wegkapen en denken dat je Pim Fortuyn bent. Maar dat is allemaal peanuts vergeleken bij de bom die wij van het RTL 4 programma Boulevard afgelopen week legden onder het literaire wereldje in Nederland. Beau en ik gaan de AKO-Literatuurprijs voor fictie en non-fictie uitreiken en daar is de literaire wereld niet blij mee. Cultuurjournalisten struikelen over elkaar heen met de vraag of wij zoiets wel aankunnen en of het geen degradatie van een prijs is, zo'n literaire uitreiking in een glossy tv-magazine.

Ik snap die huiver wel. Ik vind het ook veel sjieker om de nominaties bekend te laten maken, zoals onlangs gebeurde, door een Volkskrant-columnist die in zijn vrije tijd bijschnabbelt als Blauwe Postbankleeuw. Ik vind het ook eleganter om de prijs uit te reiken in een talkshow waar de top van de literaire wereld een uur lang als decor dient voor een interview met oud-premier Wim Kok. Ik zou ook liever mijn lot in handen leggen van Hadassah de Boer en Matthijs van Nieuwkerk om de twee kijkertjes van TV 3 te overtuigen van het feit dat ze een boek moeten lezen. En ja, het niveau van Sonja halen we nooit. Genomineerde schrijvers in een live uitzending afzeiken is immers alleen weggelegd voor de allergrootsten, misschien dat ze daarin nog eens een Masterclass kan geven.

Maar we nemen onze taak wel serieus. Irene van de Laar heeft onlangs leeslessen genomen, Beau volgt extra bokslessen om na het afgelopen Boekenbal-incident ook dit literaire geweld aan te kunnen en ik heb de leesbril van Sylvana Simons geleend om net als de TV Makelaar intellectueel over te komen. We zijn er helemaal klaar voor. Op 22 oktober zit Beau in de studio en waag ik me in Amsterdam in het hol van de leeuw. Want dat er een paar cultuurpausen niet blij zijn, is duidelijk.

Wat is dat toch merkwaardig. Als Oprah Winfrey haar veelbekeken talkshow gebruikt om Amerika weer aan het lezen te krijgen, struikelen journalisten en uitgeverijen over elkaar heen met loftuitingen, maar als een veelbekeken show in Nederland zijn nek uitsteekt en ook literatuur gaat behandelen tussen de opgeblazen lippen van Conny Breukhoven en het buitenechtelijk geschoffel van tuinman Nico, dan is het land te klein. Anderhalf miljoen mensen confronteren met literatuur – dat gaat toch echt te ver. De Volkskrant wilde weten wat ik de schrijvers dan ga vragen. Nou ja, gewoon, zei ik. Hoe is het voor Arnon Grunberg om een wonderkind te zijn, legt Kees 't Hart in een winkel zijn eigen boek wel eens stiekem iets duidelijker op een tafel en gaat het grote baggerboek van Ilja Leonard Pfeijffer echt over het niveau van de vaderlandse literaire journalisten?

Mevrouw Lidewijde Paris, uitgever van Querido, was het stelligst in haar kritiek. Ze vond het treurig en had geen idee wie er naar RTL Boulevard kijken. Nee, dan ben je als uitgever lekker bezig. Ze weet niet dat ons programma door de werkster en de minister van Financiën wordt bekeken en dat Harry Mulisch en Kees van Kooten weleens hebben toegegeven dat ons programma tot hun heimelijke genoegen behoort. En ook als die goden niet kijken, kun je toch ook waardering opbrengen voor het feit dat we nooit gemakzuchtig willen worden, want dan hadden we als programma wel gekozen voor de musicalawards in plaats van onze nek uit te steken door ons brede publiek te confronteren met boeken waar ze anders nooit mee te maken krijgen. Lidewij van Querido wordt door mij nu al liefkozend Kleredoos van Querido genoemd.

Da's niet literair maar wel recht uit het hart.

    • Albert Verlinde