Nachtmerries van strippoker

Noem het literair chauvinisme, noem het een blik in de (lach)spiegel. Maar voor een Nederlandse lezer is er weinig zo leuk als een buitenlandse schrijver die een boek situeert op Hollandse locaties. De in Frankrijk wonende Amerikaan David Sedaris, bekend van tragikomische verhalenbundels als Naked (1997) en Me Talk Pretty One Day (2000), treedt met zijn nieuwe boek in de voetsporen van Mary Mapes Dodge (Hans Brinker or The Silver Skates) en John Irving (A Widow for One Year). In zijn nieuwe bundel Dress Your Family in Corduroy and Denim wijdt hij verhalen aan Sinterklaas en Anne Frank – weer eens wat anders dan het zeventiende-eeuwse schilderen of het twintigste-eeuwse gedoogbeleid dat meestal in buitenlandse fictie over Nederland figureert.

De eigenaardigheden rondom de Hollandse Santa Claus en zijn `Six to Eight Black Men' (zoals de titel van het verhaal luidt) worden door Sedaris ingebed in een verhaal over culturele verschillen. Via de vuurwapenwetten in Amerika, die van staat tot staat anders zijn, en de afwijkende manieren waarop in verschillende talen hanengekraai wordt weergegeven, komt de schrijver op de roe en de zak waarmee kinderen in Nederland door een Spaans-Turkse bisschop en zijn zes tot acht voormalige slaven worden bedreigd. De hilarische `thick description' van ons sinterklaasfeest wordt gecontrasteerd met de veel bravere gang van zaken in Amerika, waar een stout kind in het ergste geval kan rekenen op een sok vol kooltjes.

Het verhaal, dat door Sedaris ook wordt voorgelezen op de onlangs uitgekomen cd Live at Carnegie Hall (Time Warner Audiobooks), is in vertaling een mooi alternatief voor de grijsgedraaide sinterklaasconferences van Toon Hermans en Godfried Bomans. Wat niet wil zeggen dat `Six to Eight Black Men' per se beluisterd moet worden. Zoals alle, veelal autobiografische verhalen van Sedaris komen ze even goed tot hun recht in boekvorm; op papier blijkt nog duidelijker hoe gaaf ze gestileerd zijn en hoe goed ze in elkaar zitten. Neem het verhaal over het Anne Frank-huis, `Possession'. Het begint met het verslag van Sedaris' wanhopige pogingen om een nieuw appartement in Parijs te vinden en vloeit dan over in zijn ervaringen als hij vlak daarna een bezoek aan Amsterdam brengt. Geconditioneerd door zijn recente huizenjacht ziet hij in het Achterhuis zijn droomwoning; in gedachten breekt hij de muur van Annes slaapkamer door, verbouwt hij de keuken en verlustigt hij zich in originele elementen als de gootsteen en de porseleinen wc-pot. Pas in het aanpalende museum komt hij tot bezinning; en dan valt zijn oog op een appartement aan de andere kant van de gracht.

Sedaris (47) ziet er geen been in om tegen heilige huisjes te schoppen, maar net als in zijn andere verhalen wordt het nooit plat. Ten onrechte is is hij in Amerika gekritiseerd om zijn `meedogenloze schildering' van zijn familieleden, want na humor is compassie het belangrijkste element in zijn werk. In Dress Your Family... komen de excentrieke Sedarissen er niet best af: vader is een sociaal onhandige figuur voor wie alle kinderen zich schamen; de (jong gestorven) moeder sloeg zich met een overdosis drank en sarcasme door het leven; het veelbelovende zusje Lisa is opgegroeid tot een mensenschuwe liefhebster van huisdieren en negentiende-eeuwse romans; Amy leeft een morgensterbestaan in een vervuild huis; Paul was ooit het nakomertje en is nu in alle opzichten een koekoeksjong. Allemaal worden ze, in heden en verleden, met al hun zwakheden – en dus ook in al hun herkenbare menselijkheid – door Sedaris aan de lezer voorgesteld.

De grootste loser in Dress Your Family is de ik-figuur zelf. En juist aan hem, de onzekere homoseksueel met een ongelukkige jeugd als goudmijn, zijn de beste en grappigste verhalen gewijd. `Full House' bijvoorbeeld, over een hengstenbal op de middelbare school dat eindigt in de ergste nachtmerrie voor een nog niet uit de kast gekomen jongen: een partijtje strippoker. Of `Blood Work', een van de vele Sedaris-verhalen over twaalf ambachten en dertien ongelukken, waarin dit keer enkele absurdistische taferelen tijdens het schoonmaken van New-Yorkse appartementen worden geschilderd.

Sedaris kan van de kleinste details – een jongensruzie op de kermis, een ruzie met zijn vriend over het materiaal van een handprothese – een mooi rond verhaal maken dat niet zelden ontroert. ,,Geloof maar niet dat ik iets uit mijn duim heb gezogen,'' zei hij naar aanleiding van Me Talk Pretty One Day in deze krant; ,,als dat zo was, dan had ik wel wat beters verzonnen.'' Uit de 22 autobiografische verhalen in Dress Your Family blijkt opnieuw dat Sedaris meer dan genoeg heeft aan de werkelijkheid.

David Sedaris: Dress Your Family in Corduroy and Denim. Little, Brown and Company, 258 blz. €17,50 De Nederlandse vertaling, Steek ze in de kleren, verschijnt eind september bij Vassallucci.