Fischler tegen Turkije in EU

De Oostenrijkse Europees Commissaris voor Landbouw Franz Fischler heeft in een brief aan zijn collega's zware kritiek geleverd op het voornemen Turkije lid te maken van de Europese Unie.

Fischler brengt in zijn schrijven, dat dateert van eind juli, zowel principiële als praktische bezwaren naar voren.

Volgens Fischler, die begin november afzwaait als Europees Commissaris, is Turkije in de kern een veel meer Oosters dan Europees georiënteerd land. Op termijn moet er volgens hem worden getwijfeld over de seculiere en democratische ambities van het land. Fischler meent dat een fundamentalistische tegenreactie niet moet worden uitgesloten. Daarnaast wijst hij op de lage levensstandaard van Turkije. Alleen al aan landbouwsubsidies aan Turkije zou de Europese Unie ruim 11 miljard euro per jaar kwijt kunnen zijn, aldus Fischler.

Delen van de brief van de Oostenrijkse commissaris stonden vanmorgen in de Britse zakenkrant Financial Times. Vanuit de Europese Commissie werd het bestaan van de brief niet ontkend. De brief werd bestempeld als de persoonlijke opvatting van een commissielid.

De voltallige Europese Commissie zal op 6 oktober besluiten of Turkije voldoet aan de voorwaarden om onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie te kunnen beginnen. Dat zal gebeuren aan de hand van een rapport van de Duitse commissaris Günter Verheugen, die met de EU-uitbreiding is belast. ,,Dat rapport is nog niet afgerond'', aldus liet een woordvoerder van de commissie vanmiddag in Brussel weten.

De brief van Fischler geeft opnieuw voeding aan het veel principiëlere debat over de vraag of Turkije wel tot de Europese Unie behoort. Eerder deze week gaf een toespraak in Leiden van de Nederlandse commissaris Frits Bolkestein hiertoe ook al aanleiding. Bolkestein trok toen een vergelijking tussen het huidige Europa en het verdwijnen van de Donau-monarchie.

Bolkestein is niet tegen toetreding van Turkije, maar hij wijst er wel op dat de Europese Unie dan verder ,,verwatert'' en dat er dan ook geen reden is om landen als Oekraïne of Wit-Rusland niet tot de EU toe te laten. Hij citeerde in Leiden de Amerikaanse islamkenner Bernard Lewis, die onlangs voorspelde dat Europa aan het eind van deze eeuw in meerderheid islamitisch zal zijn. ,,Ik weet niet of het zo'n vaart zal lopen, maar als hij gelijk krijgt is de ontzetting van Wenen in 1683 tevergeefs geweest'', aldus Bolkestein.

In zijn brief van eind juli bepleit zijn collega-commissaris Fischler het ontwikkelen van ,,een plan B'', waarin Turkije nog geen volwaardig lidmaatschap krijgt aangeboden. Fischler noemt in dit verband de mogelijkheid van een speciale partnerstatus. Dit is een idee dat ook sterk onder Duitse christen-democraten leeft.

Het zijn uiteindelijk de regeringsleiders die in december op basis van het advies van de Europese Commissie zullen beslissen of de onderhandelingen met Turkije kunnen beginnen. De Nederlandse minister Bot van Buitenlandse Zaken die momenteel als voorzitter van de Unie fungeert heeft vorige week laten weten niets te voelen voor dergelijke tussenvoorstellen.