Exact wat Donner bedoelde

Wat een sabbatical met je kan doen. Eduard Hagens, ex-topman en oprichter van het beursgenoteerde softwarebedrijf Exact, heeft bijna een jaar met zijn gezin over de aardbol gezworven. Misschien had hij in zijn koffer Il Principe van Machiavelli liggen. Want één ding is zeker. Hagens heeft deze week de macht bij het Delftse Exact gegrepen, een bedrijf met circa 2.000 werknemers.

Het komt niet dagelijks voor dat in één klap de voltallige raad van commissarissen het voor gezien houdt en twee van de drie bestuursleden opstappen, zoals nu bij Exact is gebeurd. De onderneming is bestuurlijk onthoofd. Vanaf 15 oktober neemt Hagens weer de dagelijkse leiding in handen. De commissarissen zoeken ondertussen nieuwe commissarissen. Reden voor de affaire is ruzie over hoe het bedrijf te leiden.

De machtsovername door oprichter Hagens valt vrijwel samen met de publicatie van de nota van minister Donner van Justitie over de modernisering van het ondernemingsrecht. In dit stuk staat bijna letterlijk dat waakzaamheid is vereist bij machtsmisbruik door de grootaandeelhouder ten nadele van de minderheidsaandeelhouders.

Exact, een van de weinige Nederlandse bedrijven die met succes wereldwijd een softwareproduct uitvent, kan als toetssteen voor Donners nota dienen. Eduard Hagens heeft 14,9 procent van de aandelen. Zijn twee medeoprichters, die met Hagens samenspannen maar niet in de raad van bestuur of commissarissen zitten, hebben tezamen nog eens 31 procent van de aandelen. De trojka heeft bijna de helft van Exact in handen en oefent daarmee in feite de controle uit over de technologieonderneming. De `kleine' aandeelhouders staan buitenspel. Zij zijn niet geraadpleegd over de wisseling van de macht.

Oprichters hebben altijd moeite hun geesteskind los te laten. Copaco is ook zo'n geval. De oprichters en grootaandeelhouders van deze computerhandelaar hebben na een aantal jaren van `beursplezier' besloten hun bedrijf weer van de openbare kapitaalmarkt te halen. Zij bezitten al bijna 80 procent van de aandelen. Binnenkort zijn zij verlost van de beursnotering.

Het is wellicht ook een idee voor Hagens en zijn vrienden. Zij worstelen met het klassieke dilemma: loslaten of vasthouden. De keuze is gevallen op vasthouden. Dit heeft als consequentie dat binnenkort een overnamebod op tafel moet liggen. Ook de nota van Donner wijst op de noodzaak van een verplicht bod om kleine beleggers te beschermen. En dat is dan meteen de laatste keer dat Hagens met zijn minderheidsaandeelhouders hoeft te communiceren.

    • Mark Houben