Denk creatief na over een nieuw kiesstelsel

De bijdrage van Bart Jan Spruyt (NRC Handelsblad, 1 september) naar aanleiding van de kwestie-Wilders vormt een belangwekkende aanzet voor een discussie over een vernieuwing van ons kiesstelsel. De voorstellen die hij hiertoe doet gaan naar mijn idee echter lang niet ver genoeg. Zij maken, ironisch genoeg, duidelijk dat Spruyt zelf ook onderdeel uitmaakt van de oligarchie waar hij zich tegen verzet. Ik ben het echter om tal van redenen met hem eens dat een herziening van ons huidige kiesstelsel hard nodig is.

Ik zou willen oproepen tot een open debat over een nieuw kiesstelsel. Om het debat aan te zwengelen wil ik zelf een eerste aanzet geven voor een geheel nieuw en modern kiesstelsel.

Het huidige stelsel voor verkiezingen van de Eerste en Tweede Kamer schaffen we af. In plaats daarvan gaan de burgers van Nederland rechtstreeks de ministers kiezen. Iedere Nederlander van 18 jaar of ouder die met vrucht het middelbaar onderwijs heeft doorlopen en geen crimineel verleden heeft, mag zich kandidaat stellen voor een van de vooraf vastgestelde ministersposten indien hij of zij de steun heeft van een bepaald aantal inwoners. De kandidaat geeft aan welke projecten hij de komende vier jaar sowieso wil realiseren en de kiezer kiest op basis van dit programma. Iedere burger kiest vier ministers waaronder de minister van Financiën en de minister-president. De kandidaten met de meeste stemmen treden toe tot de ministerraad die voor vier jaar wordt gekozen. De controlerende rol die nu wordt vervuld door het parlement, wordt overgenomen door de Raad van State en de Algemene Rekenkamer en een of twee nieuwe, professionele organisaties. Ministers hebben de verplichting om op korte temijn en publiekelijk serieus te reageren op aanbevelingen van deze organen.

Burgers krijgen de mogelijkheid om de ministers vragen te stellen over hun toegezegde programmapunten. Met behulp van elektronische post en een ondersteunende staf kan dit gemakkelijk worden georganiseerd. Burgers die een bepaald aantal keer gebruik hebben gemaakt van deze wijze van communiceren, krijgen een extra kiesvoucher dat na een jaar kan worden gebruikt bij een tussentijdse verkiezingspeiling waarbij ministers naar huis kunnen worden gestuurd bij een bepaald aantal stemmen. Dit dwingt ministers om hun uiterste best te doen het toegezegde programma uit te voeren, maar het biedt hun ook de mogelijkheid om daarvan af te wijken als daar zwaarwegende redenen voor waren.

    • Peter Blok