Bezieling is terug in Van Bastens Oranje

Hoeveel geluk kan een mens hebben? Marco van Basten en het Nederlands elftal hadden er gisteravond in elk geval niet over te klagen. De KNVB heeft kennelijk een goudhaantje aangetrokken als nieuwe bondscoach. Wie zo matig speelt en toch met 2-0 wint is voor het fortuin geboren. Van de doelstelling aanvallend, dominant en initiatiefrijk voetbal kwam in de Arena tegen Tsjechië niets terecht. Het was een kwestie van overleven en dat gebeurde op wilskracht. Met dank aan arbiter Markus Merk en een briljante doelman Edwin van der Sar.

Het Nederlands elftal nam in de race van de WK-kwalificatie direct een substantiële voorsprong op de belangrijkste concurrent. Als Tsjechië op 8 oktober volgend jaar in Praag dezelfde enorme krachtsverschillen wél in winst weet om te zetten, beslist het onderlinge resultaat. En ook dat ziet er dus tamelijk rooskleurig uit. Maar de weg naar Duitsland is natuurlijk nog lang. Als de kwaliteit in het elftal niet verbetert, kan Oranje tegen Finland en Roemenië best nog een ,,zeperd'' oplopen, zoals Van Basten het omschrijft. Al zullen Van Nistelrooy, Robben en Kluivert zich wellicht op termijn weer bij de selectie voegen.

De bondscoach denkt niettemin nog wel enige tijd nodig te hebben voordat zijn team dominant en initiatiefrijk voetbal kan spelen. Het klonk zo aardig toen hij deze woorden uitsprak in zijn maidenspeech op 12 augustus. Maar goed, hij zei er ook niet bij wanneer dat streven verwezenlijkt zou worden.

Van Basten kan hoogstens worden verweten dat hij de verwachtingen vooraf wat te hoog heeft opgeschroefd. Onrealistisch zelfs. Maar uiteindelijk pakten zijn keuzes gisteren goed uit. Spelers als Van Bommel, Davids, Kuijt, Van Hooijdonk en De Jong speelden met zoveel bezieling dat zij het gebrek aan kwaliteit konden compenseren. Aanvallers bleken bereid te verdedigen als het moest en zich in dienst te stellen van het elftal. Van Bommel, Davids en Kuijt liepen een marathon. Zo bleef de tamelijk onervaren drie mansverdediging zonder tegendoelpunt. Maar in de eerste helft had het op basis van de kansen 0-3 voor Tsjechië kunnen staan.

Het Nederlands elftal kon nauwelijks reageren op de razendsnelle omschakeling van de Oost-Europeanen. Het geluk dat Advocaat en Van Gaal misten lachte Van Basten echter toe. Oranje kreeg in de hele wedstrijd slechts drie kansen en scoorde twee keer. Koller kopte op de lat. Heitinga bracht op de rand van het zestienmetergebied Baros uit balans en had daarvoor een rode kaart kunnen krijgen. De Jong verdiende absoluut bestraft te worden met een strafschop toen hij Baros op de achterlijn onderuithaalde. De Duitser Merk zag er geen overtreding in.

Initiatiefrijk voetbal speelde het Nederlands elftal alleen in de eerste twintig minuten. Kansen leverde dat niet op. Van der Vaart was op het middenveld de vrije man, maar werd zelden goed aangespeeld. Ook zijn ploegmaatje Sneijder mocht zich dat aantrekken.

Eén keer werd Van der Vaart wel goed in stelling gebracht en toen was het ook meteen raak. Kuijt stuurde de Ajacied met een combinatie de diepte in en voor het doel hield Van der Vaart het overzicht. Hij zag in zijn ooghoek dat Van Hooijdonk kwam aanstormen. De spits kon de bal niet missen. Toch wist Ujfalusi de treffer bijna te voorkomen.

In de tweede helft stond Van Hooijdonk ook op de goede plek toen Kuijt vanaf de rechterflank de bal voor het doel slingerde en Bolf hem frank en vrij liet inkoppen. De aanvaller die aan zijn tweede jeugd is begonnen, had kort ervoor eigenlijk de marge al moeten vergroten, maar schoot toen van dichtbij op doelman Cech.

Het was natuurlijk niet alleen geluk waardoor Van Basten met zijn staf slaagde voor zijn examen als bondscoach. Hij had De Jong wegens zijn ervaring in de Champions League terecht verkozen boven Boulahrouz. De voormalige verdediger van RKC viel trouwens nog wel in op het moment dat de defensie van Oranje nodig moest worden versterkt. Van Basten anticipeerde daarmee op de tactische ingrepen van zijn collega Brückner. ,,Van het EK wist ik nog dat hij vaak extra spitsen inzette als de stand in de wedstrijd daarom vroeg.''

Naar aanleiding van zijn observaties op de trainingen had Van Basten voor Van Hooijdonk in plaats van Makaay als spits gekozen. ,,Pierre was altijd gedreven en voelde zich betrokken bij jongere spelers'', zei Van Basten. De internationals lijken voor hem door het vuur te gaan. Dat heeft hij nu al bereikt door jonge talenten – noodgedwongen weliswaar – een kans te geven. ,,Er stonden elf leeuwen in het veld'', beaamde Van Basten. ,,De teamspirit die de afgelopen week is ontstaan heeft ons door de wedstrijd gesleept.''

En ten slotte zal het ook een rol hebben gespeeld dat Van Basten, ondanks de druk die er bij deze vuurdoop moet zijn geweest, het hoofd koel hield. 's Middags had de ploeg in Noordwijk een wandeling gemaakt op het strand. Toen ze een groep jongens naderden dat aan het voetballen was, vroeg er één aan Van Basten of hij mee wilde doen. Ze misten een speler om gelijke teams te maken. Van Basten bedacht zich geen moment, liet de selectie verder kuieren en speelde een half uur mee in het rulle zand. Hij maakte het derde doelpunt, zijn ploegje won met 5-0.

Op de bank in de Arena liet hij zich zelden gaan. Van Basten was de rust zelve. Af en toe stond hij op om wat aanwijzingen te geven. Het eerste doelpunt van Van Hooijdonk vierde hij met een slokje water. Dat kwam best professioneel over voor een coach die voornamelijk heeft gewerkt bij Jong Ajax. Als voetballer heeft hij natuurlijk voor hetere vuren gestaan. Die ervaring betaalt zich nu uit.

Nederland

2

Tsjechië

0

Ruststand 1-0. 33. Van Hooijdonk 1-0, 84. Van Hooijdonk 2-0. Scheidsrechter: Merk (Dui). Toeschouwers: 52.000. Gele kaart: Van Hooijdonk (Nederland), Baros, Heinz (Tsjechië).

    • Erik Oudshoorn