Stuwmeer Amazone vuiler dan São Paulo

Het leek zo'n handige oplossing. Toen in de jaren zeventig bij Tucuruí in de Amazone een immense stuwdam werd gebouwd, lieten de autoriteiten de bomen gewoon staan. Nadat de dure houtsoorten er tussenuit waren gehaald, werd het ruim 2.800 vierkante kilometer grote gebied onder water gezet.

Inmiddels kampt Brazilië met de schadelijke gevolgen van dit besluit. Takken vormen een gevaar voor de vissersboten en maken het onmogelijk om met netten te vissen. Rottende vegetatie trekt zoveel muggen aan dat hele dorpen zijn geëvacueerd en vergiftigt het water. Maar het ergste is misschien wel dat het rottende hout grote hoeveelheden van het broeikasgas kooldioxide produceert. Philip Fearnside, verbonden aan het Nationale Instituut voor Amazone Onderzoek, zegt in The New York Times dat er in de jaren negentig ieder jaar zeven tot tien miljoen ton kooldioxide uit het stuwmeer opborrelde. Dat is meer dan heel São Paulo, een stad met ruim twintig miljoen inwoners. Ook methaan, een nog actiever broeikasgas, wordt in het meer geproduceerd, vooral doordat de waterspiegel afhankelijk van het seizoen stijgt en daalt. Fearnside noemt het stuwmeer ,,een virtuele methaanfabriek''.

Tot voor kort gingen autoriteiten de problemen te lijf door duikers met speciaal ontwikkelde kettingzagen in te zetten die onder water bomen kapten. Dat is een gevaarlijke klus. Het water zit vol krokodillen en slangen en sommige bomen hebben een uiterst giftige bast. Maar ook de zagen zelf vormen een risico, als ze in het donker onder water worden losgelaten. Daardoor verloopt het kappen van de bomen heel traag, niet meer dan acht tot tien per duiker per dag.

Eletronorte, het verantwoordelijke overheidsbedrijf, heeft nu besloten het kappen te staken. Niets aan de hand, meent Antonio Coimbra, hoofd van de afdeling milieu van Eletronorte. Het water wordt de laatste tijd minder vuil en de bomen bieden een voortreffelijke schuilplaats voor vissen. Bovendien zijn nieuwe turbines geplaatst die de capaciteit van de waterkrachtcentrale moet verdubbelen tot 8.000 megawatt.

Voor zolang als het duurt, denken milieuorganisaties. Want nu de houtkap is gestaakt, zal het meer snel giftiger worden en de corrosie aan de turbines versterken. Eletronorte wil daar niets van weten. Het bedrijf is trots op zijn stuwmeer en beschouwt het als een voorbeeld voor zeventig waterkrachtcentrales die de Braziliaanse regering in de Amazone nog op stapel heeft staan.