`Poetin, we staan achter je'

Tienduizenden Russen togen gisteren naar de betoging tegen de terreur die de regering voor zichzelf organiseerde. De meesten bleven maar even.

Voor een woedend protest tegen terrorisme was de Vasilevski Spoesk gisteren wel erg snel leeg nadat de laatste spreker het woord had gevoerd. De demonstratie in sovjetstijl, net naast het Rode Plein, was duidelijk bedoeld om onvrede over de Russische veiligheidsdiensten en de politiek van president Poetin de mond te snoeren. Toch klonk er bij de betogers ook oprechte verontwaardiging, angst en woede.

,,We gaan niet op de knieën voor haat'', ,,We accepteren geen fascisme''. ,,Dit is door dollars gefinancierd terrorisme'' en ,,Poetin, we staan achter je'' – een kleine greep uit de leuzen op de uitgereikte spandoeken en kartonnen bordjes die de circa vijftigduizend demonstranten met zich meedroegen. Russische vlaggen, vlaggen van de Poetin-gezinde partij Verenigd Rusland en vlaggen van de voormalige Sovjet-Unie leken over de massa uitgestrooid.

Dagenlang hadden de (staats)media de Russen opgeroepen om de protestbijeenkomst te bezoeken die de Kremlingetrouwe Federatie van Moskouse Vakverenigingen in sneltreinvaart en met volledige medewerking van de autoriteiten had georganiseerd. De veiligheidsmaatregelen waren streng. Er waren vierduizend politiemannen op de been. Eenheden van het leger stonden gereed aan de andere kant van het Rode Plein.

Alleen een verenigd en sterk Rusland maakt kans het terrorisme als in het Noord-Osseetse Beslan te verslaan, luidde de voornaamste boodschap die de demonstranten vanaf het podium te horen kregen. Geen woord over de vragen die onafhankelijke Russische media de afgelopen dagen op de autoriteiten hebben afgevuurd: hoe kan het dat Rusland in nog geen twee weken tijd wordt geconfronteerd met aanslagen op vliegtuigen, bomaanslagen in Moskou en een gijzelingsactie in Noord-Ossetië, terwijl vrijwel geen land ter wereld zo'n omvangrijke inlichtingendienst ter beschikking heeft? En: vertel ons, Vladimir Vladimirevitsj Poetin, wat voor mensen hebt u op sleutelposities geplaatst die geen einde kunnen maken aan het geweld, de corruptie en de incompetentie bij de politie, de rechterlijke macht, de FSB?

Of misschien toch. De burgemeester van Moskou, Joeri Loezjkov, deelde een steek uit, al liet hij in het midden aan wie precies. ,,Ik wil de machtsstructuren vragen wanneer de effectieve, de allesbepalende oorlog tegen terreur zal beginnen'', schreeuwde hij van het podium op twee oude vrachtwagens. ,,We vragen de machtsstructuren hoe terroristen kunnen beschikken over de modernste wapens waarmee ze onze bevolking kunnen vermoorden.''

De massa reageerde lauw op zijn vragen. De meesten stonden er schijnbaar alleen omdat ze vrijaf hadden gekregen voor de demonstratie en hun baas had verteld dat het beter was dat ze gingen. Nog geen half uur na het begin van de bijeenkomst vertrokken de eersten alweer, over de Moskvarjetski-brug, terug naar de bus.

Sommigen uitten hun zorgen wel, praatten over hun angst, hun verdriet en hun wantrouwen in de autoriteiten, zij het meest anoniem en liefst op enige afstand van hun collega's. ,,Poetin heeft overal FSB-mensen neergezet,'' zei een oudere man op samenzweerderstoon. ,,En nu blijkt zij de terreur niet kunnen stoppen, kan hij ze niet weghalen. Dat zou zijn eigen falen aan het licht brengen.'' Een studente, fel: ,,Wie betaalt er voor het bloed van de kinderen in Beslan? De president, de regering, de FSB of de politie? Nee, alleen hun moeders aan de graven.''

Aan het eind van de demonstratie wilde een klein groepje kaarsjes voor de slachtoffers van Beslan plaatsen op de stenen van het plein. Een voorzichtig opererende eenheid van de speciale politie verhinderde dat, sommeerde de mensen hun kaarsjes in een nabijgelegen kerk te branden. ,,Het verkeer moet weer op gang komen,'' zei de pelotonscommandant door een megafoon.

Voor die kerk hielden twintig moslims uit Tsjetsjenië een gebed op straat. ,,Moslims tegen terrorisme'' stond te lezen op het spandoek dat ze ophielden. ,,De islam is een vreedzame godsdienst,'' zei een van de vrouwen uit de groep. ,,Wij moslims respecteren de wet. Wij willen goede mensen zijn. De terreur in Beslan staat lijnrecht tegenover alles wat ons geloof ons leert. Om je met dit soort acties op de islam te beroepen is niet menselijk.''

    • David Jan Godfroid