Kamer vraagt actie voor `dumpen' van echtgenotes

De Tweede Kamer en minister Verdonk willen allochtone vrouwen die in het land van herkomst door hun echtgenoten worden `gedumpt' te hulp schieten. De vraag is in hoeverre.

Allochtone vrouwen worden geregeld door hun echtgenoot achtergelaten in het land van herkomst. Beroofd van identiteitspapieren en verblijfsvergunning hebben ze de informele status van gescheiden vrouw en kunnen ze niet meer terugkeren naar Nederland. ,,De regering weet ervan, maar trekt zich op geen enkele wijze het lot van deze vrouwen aan'', betoogde VVD-woordvoerster Hirsi Ali gisteren in een interpellatiedebat met minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratiebeleid, VVD). ,,Hier is gelijkwaardigheid van man en vrouw in het geding'', aldus Hirsi Ali. ,,Niets doen is meewerken aan passieve onderdrukking.''

Het debat zou gaan over het lot van Marokkaanse vrouwen die op dergelijke wijze tijdens vakantie in het land van herkomst `gedumpt' worden. Maar volgens Hirsi Ali speelt het ook in Turkije, Somalië en Egypte. En de Nederlandse ambassades doen er volgens haar nauwelijks iets mee.

Voorafgaand aan het debat was al duidelijk dat niet alleen Marokkaanse vrouwen op deze manier in de steek worden gelaten. Vorig jaar werden, voor zover bekend, honderd vrouwen zonder papieren in Turkije achtergelaten. In Marokko ging het in 2003 om 27 vrouwen, zo schreef Verdonk aan de Tweede Kamer. Maar de werkelijke aantallen kent Verdonk ook niet. ,,Dat is het kenmerk van een ijsberg. Je weet niet wat er onder water zit.''

Volgens Verdonk gaat het vooral om vrouwen die korter dan drie jaar in Nederland verblijven en een van de man afhankelijke verblijfsvergunning hebben. Want vrouwen met de Nederlandse nationaliteit kunnen gewoon terug naar Nederland. Vrouwen die achtergelaten worden zonder identiteitspapieren moeten eerst bij de Marokkaanse autoriteiten nieuwe documenten bemachtigen voordat ze de hulp van de Nederlandse ambassade kunnen inroepen. Dat is volgens PvdA-woordvoerder Dijsselbloem nu een haast onmogelijke strijd. ,,De praktijk laat zien dat die vrouwen zich door een muur van bureaucratie moeten vechten.'' Verdonk is bereid om, in overleg met minister Bot van Buitenlandse Zaken, instructies te geven aan de betrokken ambassades over opvang en begeleiding van deze vrouwen. Ze erkende dat het moeilijk is om zonder identiteitspapieren zelfs maar bij de ambassade binnen te komen, bijvoorbeeld wegens de beveiligingsmaatregelen. Ze zegde de Tweede Kamer toe dat vrouwen die zich melden via het Steunpunt Migratie, onmiddellijk toegang tot de ambassade krijgen.

Hirsi Ali wil dat vrouwen met kinderen alsnog de gelegenheid krijgen om in Nederland naar Nederlands recht te scheiden. Vrouwen zonder kinderen moeten die gelegenheid ook krijgen, maar die kunnen na scheiding terugkeren naar hun eigen land. Een motie van haar hand om vrouwen die aantoonbaar slachtoffer zijn van dergelijke praktijken naar Nederland terug te halen en een permanente verblijfsvergunning te verstrekken, ging Verdonk te ver. Dat is volgens haar té fraudegevoelig. De minister is wel bereid deze vrouwen met voorrang de gelegenheid te geven de vreemdelingenprocedure te doorlopen, met de mogelijkheid om naar Nederland terug te keren. Dan moet volgens de minister wel sprake zijn van `klemmende redenen van humaniteit'.

Ze toonde zich verder voorstander van een andere motie van de VVD waarin om onderzoek wordt gevraagd naar de mogelijkheden mannen die zich aan dergelijke praktijken schuldig maken te vervolgen en hun verblijfsvergunning in te trekken. ,,Die motie is een ondersteuning van mijn beleid.''

CDA-woordvoerster Sterk bepleitte verdergaande bestraffing voor mannen die hun vrouw aantoonbaar hebben gedumpt. ,,Het afnemen van verblijfsdocumenten is strafbaar en dat geldt ook voor delicten als intimidatie en vrijheidsberoving. Het wordt tijd dat wij een krachtig signaal afgeven dat gelijkwaardigheid van man en vrouw in Nederland een grondrecht is.''