Geen geld? Op naar de rechter!

Minister de Geus (Sociale Zaken) kondigde vorige week aan dat hij de gouden handdruk wil korten op de WW. Nadelig voor werknemers, vinden arbeidsjuristen en vakbonden. Maar er zijn ook lichtpuntjes.

Bij de Gouden Handdruk Specialist in Soest stond de telefoon afgelopen vrijdag roodgloeiend. Een dag eerder maakte minister De Geus van Sociale Zaken bekend dat hij ontslagvergoedingen van werknemers vanaf volgend jaar wil korten op hun WW-uitkering. Over het plan om de zogenoemde `gouden handdrukken' te verrekenen, moet de Raad van State nog advies uitbrengen, maar werknemers lijken niet gerust op een goede afloop, zegt Marius Winter, directeur van de Gouden Handdruk Specialist, een adviesbureau voor mensen die een ontslagvergoeding ontvangen. Winter: ,,Normaal krijgen wij op een dag 50 telefoontjes, vrijdag waren het er zeker 200. De schrik zit er goed in. En niet ten onrechte.''

Als de plannen van De Geus doorgang vinden, wordt de vergoeding die werknemers bij ontslag ontvangen vanaf volgend jaar in haar geheel afgetrokken van de WW-uitkering. Dat betekent dat werknemers die een hoge ontslagvergoeding krijgen – bijvoorbeeld omdat ze al decennia bij een bedrijf werken of een topsalaris ontvangen – pas na enkele jaren, of zelfs helemaal geen WW-uitkering meer zullen ontvangen. Alleen het geld dat werknemers van hun oude werkgever krijgen voor omscholing en loopbaanbegeleiding, wordt niet op hun uitkering in mindering gebracht, liet De Geus weten.

,,Het hoe en waarom van die maatregelen ontgaat veel werknemers'', denkt Winter, die voor eind september een gratis lezing heeft ingelast over het onderwerp. ,,Onze boodschap: let niet alleen op de financiële consequenties. Onderschat ook de gevolgen voor uw loopbaan niet.''

Vooral 50-plussers zullen veel hinder ondervinden van de voorgenomen maatregelen. Nu gooien werkgevers en werknemers het nog vaak op een akkoordje: de werknemer stemt in met ontslag via het CWI, als de werkgever daar een redelijke financiële vergoeding tegenoverstelt. Tel daar de drie, vier of vijf jaar lange WW-uitkering van een oudgediende bij op, en hij of zij kan rekenen op een aardige afvloeiingsregeling. Winter: ,,Voor die constructie wordt straks een stokje gestoken. Oudere werknemers zullen weer aan de slag moeten – en dat in een tijd van krapte op de arbeidsmarkt. Het gevolg: ze gaan zich met hand en tand verzetten tegen het voorgenomen ontslag. Mijn voorspelling is dat het aantal procedures bij de kantonrechter de komende jaren fors zal toenemen.''

Deze mening wordt gedeeld door Maarten van Gelderen, arbeidsrechtadvocaat en oprichter van de Ontslaglijn, een telefonische hulpdienst voor werknemers en werkgevers die met ontslagvragen zitten. Van Gelderen: ,,Niet alleen het aantal procedures zal toenemen, maar ook de aard ervan. Nu is het nog zo dat 98 procent van de ontslagaanvragen door de kantonrechter wordt gehonoreerd omdat beide partijen op voorhand een vergoeding overeengekomen zijn. De werknemer legt zich neer bij zijn ontslag in de wetenschap dat hij een redelijke financiële compensatie ontvangt in combinatie met een WW-uitkering. Als werknemers op termijn nadeel van die vergoeding gaan ondervinden omdat hun uitkering wordt gekort, betekent dat het einde van deze zogenoemde pro-formaregelingen. In plaats daarvan zullen zij er alles aan doen hun baan te behouden. De kantonrechter wordt min of meer gedwongen om het ontslag inhoudelijk te toetsen in plaats van er een hamerstuk van te maken. En de gemiddelde rechter zal daar niet ongevoelig voor zijn.''

Over dat laatste heeft Guus Keizer zijn twijfels, want ,,rechters bedrijven geen politiek''. Maar ook de voorzitter van het bestuur van de Kring van Kantonrechters, een landelijke belangenvereniging van kantonrechters, voorspelt dat werknemers ,,hardnekkig verweer'' zullen gaan plegen bij dreigend ontslag. Keizer kan zich slecht vinden in ,,de Haagse veronderstelling'' dat de maatregelen van De Geus niet zullen leiden tot een overbelasting voor de kantongerechten. ,,Een denkfout'', zegt hij beslist. ,,Ook als een werkgever het CWI om toestemming vraagt voor ontslag – in plaats van de kantonrechter – zal hij op termijn bij diezelfde kantonrechter uitkomen, omdat de werknemer daar in beroep gaat voor `kennelijk onredelijk ontslag'.'' Zijn beroepsgroep zal ,,zonder twijfel'' met een hogere workload te maken krijgen.

Ook bij de vakbond rekent men op een verstarring van de arbeidsverhoudingen. Adviseur juridische zaken bij FNV Bondgenoten, Patricia Kruijff: ,,Want vergeet niet: het voornemen van De Geus om de ontslagvergoeding in mindering te brengen op de WW-uitkering staat niet op zichzelf. Hij heeft eerder ook voorgesteld de drempel te verhogen voor mensen die nog maar kort werken of seizoenswerk verrichten; zij komen minder snel in aanmerking voor een werkloosheidsuitkering.'' Tezamen zullen de maatregelen volgens Kruijff leiden tot ,,kopschuwheid'' bij de vakbonden om te onderhandelen over

sociale plannen. ,,En ook werkgevers

zullen daar de nadelen van ondervinden.''

Toch is er hier en daar een lichtpuntje te bespeuren. Of ,,ontsnappingsroute'' zoals Marius Winter van de Gouden Handdruk Specialist het noemt. Volgens Winter is het nu al een feit dat veel bedrijven hun werknemers bij ontslag een mooie opdracht in het vooruitzicht stellen als zij besluiten een eigen bedrijf op te richten. Winter: ,,Ik ken voorbeelden van werknemers die een consultancybureau beginnen in de wetenschap dat hun voormalige werkgever een deel van de omzet garandeert.'' Het is volgens hem nog geen gangbare prakrijk, maar de plannen van De Geus zouden daar wel eens verandering in kunnen brengen.

Ook het voornemen van De Geus om werkgeversbijdragen voor omscholing en loopbaanbegeleiding van ontslagen werknemers ongemoeid te laten, wordt door sommigen als een geschenk uit de hemel beschouwd. Met name outplacementbureaus en opleidingsinstituten zien wel brood in de plannen van de minister, volgens Peter Jonges, directeur van outplacementbureau Next Job in Soest.

,,Outplacementbureaus houden zich nu vooral bezig met job hunting, scholingsbegeleiding heeft nooit tot hun core business behoord. Maar ik zie niet in waarom dat niet kan veranderen als de vraag naar om- en bijscholing toeneemt. Vooral in de financiële, de grafische en de technische sector acht ik de kans daarop groot.''

Het ligt nu wat gevoelig, geeft Jonges toe, maar werknemers zullen op termijn vast gaan inzien dat de plannen van De Geus hun loopbaan in positieve zin kunnen beïnvloeden. ,,Ze worden gedwongen om vooruit te kijken: wie ben ik, hoe moet mijn werkzame bestaan er over drie jaar uitzien, heeft het nut om nog een opleiding te volgen? Doen ze dat niet, dan belanden ze met lege handen in de wachtkamer.''

FNV-adviseur Patricia Kruijff kan een glimlach niet onderdrukken. ,,Het is een loffelijk streven – loopbaanplanning – maar in dit tijdsgewricht hangt er toch een zweem van luxe omheen. En laten we wel wezen: de positieve effecten van omscholing staan in geen verhouding tot de negatieve effecten van het korten op de WW-uitkering. Geen werknemer spint garen bij de plannen van De Geus.''

Op 20 september geeft de Gouden Handdruk Specialist een (gratis) lezing over de gevolgen van de plannen van minister De Geus. Locatie: hotel Witte Bergen te Hilversum. Aanvangstijd: 19u30. Telefonisch aanmelden: 035-603 45 26. De Ontslaglijn (0900-404 01 23) is bereikbaar van ma t/m do van 9u-17u30 en op vr van 9u-17u. Kosten: 50 cent p.m.