Frank en vrij richting `Angstgegner'

Het Nederlands elftal speelt vanavond in de Amsterdam Arena tegen Angstgegner Tsjechië om de WK-kwalificatie. Bondscoach Van Basten gaat zich frank en vrij storten op zijn eerste echte testcase.

Onverschrokken en overtuigd van de kwaliteiten van zijn spelers begint Marco van Basten vanavond aan zijn eerste grote klus als bondscoach van het Nederlands elftal. Als de voortekenen niet bedriegen, dan heeft de protégé van Cruijff een zeer offensieve tactiek uitgestippeld voor de confrontatie van vanavond in de Arena. Of de toch al sterk gewijzigde Oranje-selectie niet danig verzwakt is door de afwezigheid van spelers als Van Nistelrooy, Robben en Stam. En of de tegenstander geen Tsjechië heet. Evenmin op volle sterkte, maar op het jongste EK lang titelfavoriet en bovendien zo langzamerhand een Angstgegner van het Nederlands elftal. Van de laatste drie ontmoetingen verloor Oranje er twee en speelde het vorig jaar in Rotterdam gelijk. Van de zeventien wedstrijden tussen de twee landen, inclusief de duels tegen het voormalige Tsjechoslowakije, wist Nederland er slechts vier te winnen en verloor het negen keer.

Niettemin zal Van Basten vermoedelijk vanavond zijn voornemen ten uitvoer brengen om het Nederlands elftal aanvallend, initiatiefrijk en dominant te laten voetballen. Het wordt buitengewoon interessant te zien hoe dat uitpakt met een team dat ten opzichte van het EK in Portugal aan kwaliteit heeft ingeboet. De afgelopen dagen trainde Van Basten nadrukkelijk met een frontlinie die bestond uit Kuijt (op rechts), Van Hooijdonk (centraal) en Castelen (links). Als Van Hooijdonk speelt, dan gaat de bondscoach ervan uit dat Oranje inderdaad op de helft van de tegenstander het spel gaat dicteren. Immers, wat meer teruggetrokken zou zijn team eerder baat hebben bij counterspits Makaay. Met de speler van Bayern München, die wel de voorkeur kreeg tegen Liechtenstein en Zweden, heeft Van Basten gisteren uitvoerig gesproken over zijn functioneren. Makaay is niet gewend om centraal in een 4-3-3-systeem te spelen.

Het wordt nóg avontuurlijker als de 39-jarige bondscoach met drie verdedigers gaat opereren. Zelfs aanvoerder Davids had daar zijn bedenkingen over. ,,Risicovol'', noemde de routinier van Internazionale die speelstijl. ,,Ik heb dat maar twee keer meegemaakt. Bij Milan en Juventus. Het werd een mislukking. Maar Italianen zijn dan ook absoluut niet gewend zo gewaagd te voetballen. Ze willen zoveel mogelijk zekerheden inbouwen.''

Het staat vast dat Van Basten en zijn assistent Van 't Schip juist het tegenovergestelde nastreven. Ze willen veel in de waagschaal stellen om Oranje weer zijn oude imago te bezorgen. Weg met het resultaatvoetbal, al heeft het bereiken van het wereldkampioenschap in Duitsland wel degelijk de hoogste prioriteit. Of dat met drie verdedigers kan tegen Tsjechië? In het centrum kan zo'n krappe defensie de boomlange Koller en eventueel de razendsnelle Baros nog wel onder controle houden. Maar op de vleugels worden de halfspelers (Davids? Van der Vaart? Van Bommel?) soms gedwongen als back te functioneren en dat vereist veel loopvermogen.

Op het middenveld krijgt het Nederlands elftal met drie verdedigers wel meer power. En gezegd moet worden, daar lag toch het probleem in de gedenkwaardige wedstrijd tegen Tsjechië op het EK. Het was ook de aanleiding voor de gewraakte wissel van Robben. Met vier middenvelders achter een driemansvoorhoede kan de verdedigende middenvelder van de Tsjechen, de vervanger van de geblesseerde Galásek, beter worden aangepakt. Overigens wilde de vorige bondscoach Advocaat hetzelfde bereiken als waar Van Basten de afgelopen dagen op trainde, maar vanuit een ander concept bleken de Oranje-internationals in de wedstrijden vaak niet naar voren te branden.

Het is misschien de onbevangenheid die Van Basten uitstraalt waardoor er een ander, veel minder angstig spelbeeld kan ontstaan. De jonge bondscoach geeft zelfs internationaal totaal onervaren spelers als Boulahrouz de indruk dat ze het hoogste niveau aankunnen. Terwijl hij zelf toch een groentje is als coach.

Naar buiten toe werpt hij alle charmes in de strijd om zijn aanpak te verkopen. Op de persconferentie wilde hij gisteren buitenlandse verslaggevers best in het Engels, Duits of zelfs Frans te woord staan. Daar waar zijn voorganger Advocaat, die vele jaren als speler en trainer in Engelstalige landen heeft gewerkt, zijn woorden veiligheidshalve nog liet vertalen door een tolk. Af en toe vroeg Van Basten aan perschef Jansma: ,,Hoe zeg je dat ook al weer in het Engels?'' En in het Duits maakte hij de zinnen maar af in het Nederlands als zijn woordenschat tekortschoot. Het was een voorbeeld van de ontspannenheid waarmee de nieuwe bondscoach zijn loodzware ambt invult. En aan de andere kant zorgde het voor een ontspannen sfeer, dat wel. Kritiek laat hem koud. Van Basten zegt ieders mening te respecteren.

Ondertussen lacht Van Hooijdonk in zijn vuistje. Jaren stond hij in de schaduw van internationaal vermaarde spitsen als Van Nistelrooy, Kluivert, Makaay of Hasselbaink. Meestal was hij slechts gewenst als pinchhitter, ofwel breekijzer. Onder Van Basten krijgt hij op z'n 34ste waarschijnlijk pas voor de vierde keer een basisplaats. Hij vindt zichzelf een betere spits dan zes jaar geleden. Het is voor de Brabander te hopen dat hij niet het slachtoffer wordt van Van Bastens dadendrang.

Vanavond is de tijd van pierewaaien voor Van Bastens Oranje echt voorbij.