Vuile grond in Lekkerkerk

In het voorjaar van 1980 breekt in het Zuid-Hollandse dorp Lekkerkerk de hel los. In het westen van het dorp barst een waterleiding, een straat komt blank te staan. Een eerste snelle analyse leert dat het water vervuild is met stoffen als benzeen, xyleen en tolueen. Verder onderzoek toont aan dat ook de bodem verontreinigd is. Uiteindelijk wordt onder 260 huizen de grond verwijderd en vervangen. Totale kosten, bijna 200 miljoen gulden. Maar, hoe betrouwbaar waren de water- en bodemanalyses?

De geschiedenis van de Nederlandse bodemsanering begint bij Lekkerkerk. Het programma `Andere Tijden' staat stil bij de zin, en vooral de onzin ervan. Want een eerste meting mag dan benzeen hebben aangetoond, bij een tweede en een derde meting wordt die kankerverwekkende stof niet gevonden. Verder stelt een medisch-milieukundige van de GGD Rotterdam dat mensen zelden ziek worden van bodemverontreinigingen – de Wereldgezondheidsorganisatie meldde dat tien jaar geleden al. ,,Mensen zijn vaak bang voor zaken waar ze niet ziek van worden, en niet bang voor zaken waar ze wel ziek van worden'', zegt hij. Als voorbeeld noemt hij de straling van het natuurlijk voorkomende radongas die in woonruimtes doordringt. Daardoor sterven jaarlijks 800 mensen aan longkanker. Maar wie maakt zich er zorgen om? Zo vrezen mensen ook de restjes bestrijdingsmiddelen op fruit, de E-nummers, en noem maar op. Terwijl ze zich vooral zorgen zouden moeten maken over de hoeveelheden die ze eten.

Dat Lekkerkerk het kaliber `milieuramp' krijgt heeft onder meer te maken met zijn burgemeester, Hans Ouwerkerk (PvdA, en later burgemeester van Groningen en Almere). Hij weet precies hoe en wanneer hij de media moet inschakelen. ,,Ik wist hoe dat in dat wereldje werkte.'' De op gang gekomen publiciteitsmachine helpt minister L. Ginjaar (VVD) van Volksgezondheid en Milieuhygiëne om eindelijk een wet voor de bodembescherming aanvaard te krijgen. Andere departementen hadden zo'n wet tot dan toe tegengehouden. En het gaat verder. Koningin Beatrix brengt een bezoek. Vice-premier H. Wiegel zegt toe dat de regering de getroffen huizen zal opkopen. Het feit dat de bodem toch niet zo vervuild is als in eerste instantie gedacht, maakt dan al lang geen kans meer. Tegenwoordig is bodemsanering een van de duurste onderdelen van het Nederlandse milieubeleid.

Andere tijden: Lekkerkerk, Ned 3. 20.55-21.30u.