Spectaculaire stunt voor opvangen van zonnematerie

Astronomen van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA gaan morgenavond boven de woestijn van Utah een spectaculaire stunt uithalen om een capsule met zonnematerie op te vangen. De capsule die aan een parachute vanuit de ruimte zal neerdalen, moet met een haak vanuit helikopters worden opgevangen. De actie moet voorkomen dat de fragiele panelen in de sonde door een harde landing beschadigd raken.

De NASA heeft voor deze operatie luchtmachtpiloten en stuntvliegers ingehuurd, die voor Hollywoodfilms hebben gewerkt zoals de Vietnamfilm We Were Soldiers (2002). Zij hebben uitgebreid geoefend met dummy-capsules die werden gedropt. Met twee helikopters zullen zij proberen de capsule in zijn glijvlucht naar de aarde op te pikken. Als één van de helikopters beet heeft, zal deze de capsule afleveren bij het Johnson Space Center in Houston, Texas. Daar zullen wetenschappers de capsule in een steriele ruimte openen en de ongeveer 2 milligram zonnematerie voor verdere analyses verdelen.

De astronomen hopen hiermee nieuwe informatie te krijgen over de samenstelling van de zon en de oermaterie waaruit ons zonnestelsel is ontstaan. Voor het eerst zullen zij een direct beeld krijgen van de samenstelling van de zogeheten zonnewind, de atomaire deeltjes die de zon constant in alle richtingen uitzendt.

De capsule reisde mee aan boord van de ruimtesonde Genesis, die op 8 augustus 2001 werd gelanceerd. Eind oktober dat jaar arriveerde Genesis op 1,5 miljoen kilometer van de aarde in de richting van de zon. In dit evenwichtspunt tussen aarde en zon klapte de sonde panelen uit van zuiver diamant, korund, goud en silicium die de zonnewind opvingen. Afgelopen april werden de panelen teruggetrokken in de sample return capsule, waarna Genesis aan zijn terugreis begon.

Morgenmiddag rond 14 uur Nederlandse tijd koppelt de capsule zich los van de moedersonde Genesis. Terwijl Genesis zijn baan om de zon vervolgt, suist de capsule vier uur later boven de Amerikaanse staat Oregon de dampkring binnen. Afgeschermd door een hitteschild remt de capsule af door de luchtweerstand. Op 30 kilometer hoogte, boven het noorden van Utah, werpt de capsule een hulpparachute uit, op 6 kilometer hoogte gevolgd door een matrasvormige hoofdparachute. De snelheid is dan afgenomen tot 18 kilometer per uur, langzaam genoeg om door helikopters aan de haak geslagen te worden.

Het is voor het eerst dat een van zo ver uit de ruimte komend object in de atmosfeer moet worden opgevangen. Als de capsule rond 18 uur de aardatmosfeer binnendringt, vertoont hij zich boven Oregon als een heldere meteoor. Dit vurige spoor zal vanuit een onderzoeksvliegtuig worden gefotografeerd en spectroscopisch bestudeerd. Volgens onderzoeksleider Peter Jenniskens is dit een unieke gelegenheid om de fysische processen te bestuderen die zich aan het hitteschild van zo'n `kunstmatige' meteoor afspelen.

    • George Beekman