Rotterdams Havenbedrijf is niet verzelfstandigd

In de berichtgeving over het Rotterdamse Havenbedrijf wordt ten onrechte gesteld dat dit bedrijf is verzelfstandigd (NRC Handelsblad, 31 augustus). Twee begrippen worden verward. Het eerste begrip dat moet worden onderscheiden is incorporation: het organiseren van een dienst van bijvoorbeeld een gemeenten of departement in een vennootschap. Het tweede begrip is privatisering: het verkopen van de aandelen van een door de staat of gemeente van zo'n vennootschap aan derden. Pas bij de verkoop van de aandelen is sprake van een zelfstandig bedrijf. Zolang de staat of een gemeente honderd procent aandelen houdt van een vennootschap, geldt er tussen de gemeente of staat een concern-verhouding met die vennootschap. Dat wil zeggen dat de overheid volledige instructiebevoegdheid heeft en ook volledige aansprakelijkheid draagt.

In het Duitse recht is dit helder geregeld, omdat Duitsland in tegenstelling tot Nederland wel over concernwetgeving beschikt. Door de genoemde verwarring en het ontbreken van concernrecht kan het in Nederland gebeuren dat de leiding van in een vennootschap georganiseerde overheidstaak denkt dat ze haar eigen gang kan gaan. Maar ook dat de politiek, ten onrechte, denkt dat ze niets meer te vertellen heeft of slechts een beperkte verantwoordelijkheid draagt. Dit geldt ook de zogenoemde zelfstandige bestuursorganen. Die organisatievorm is goed en moet niet worden teruggedraaid. Maar er is niets zelfstandigs aan, alleen zijn ze – terecht – self contained georganiseerd. Deze bestuurlijke organen vallen – gelukkig – volledig onder het democratisch toezicht en democratische instructie.

    • J. Strikwerda