Het beeld

NOS-correspondent Peter d'Hamecourt maakt in Beslan mooie reportages voor Journaal en Nova. De naar onze begrippen ostentatieve rouw in de Kaukasus, vooral van vrouwen, maakt indruk, als een schilderij van Rembrandt of een foto van James Nachtwey.

In Nova vroeg Nadzjezjda, een onderwijzeres van School 1, naast de lijkkisten van haar zoon en dochter, retorisch wat voor beesten dat toch zijn, die kinderen gijzelen, hun eigen urine laten drinken en in de rug schieten. Zoals het een goed nieuwsachtergrondprogramma betaamt gaf Nova aansluitend zelf het antwoord. Het zijn voor een deel geradicaliseerde Tsjetsjeense vrouwen: hoog opgeleid, meedogenloos en zeer bereid te sterven.

In een van de Franse televisie gekochte reportage over de `zwarte weduwen' zagen we enkele van die gesluierde bommendraagsters aan het werk in het Moskouse musicaltheater tijdens een vorige gijzelingsactie. Raiana bijvoorbeeld zat daar naast een enorme bom, als een karikaturaal angstvisioen van de westerling. Ze zou net als haar eveneens zwangere zuster tijdens de `bevrijding' van de gijzelaars sneuvelen. Een jeugdvriendin uit Grozny van een andere gesluierde kamikazevrouw vertelt hoe deze pas na verschillende Russische aanvallen met grote aarzeling besloot zich islamitisch te gaan kleden. In haar videotestament belooft deze terroriste dat velen in haar voetsporen zullen treden.

Als een vrouw in blijde verwachting tot zelfmoordactie bereid is, hoef je weinig mededogen te verwachten met andere kinderen. Ik zie die onderwijzeres uit Beslan ook tot grote offers in staat om zich te kunnen wreken. En was soldaat Lynndie England niet zwanger toen ze in Abu Ghraib voor het oog van de camera Arabieren vernederde? Ik zou wel eens willen weten of oorlogen door de deelname van grote aantallen vrouwelijke combattanten meer of minder wreed worden.

De laatste keer dat in een Nederlands theater een (rook)bom afging moet in oktober 1969 geweest zijn, toen de actiegroep Tomaat in de Amsterdamse Stadsschouwburg een voorstelling van de Nederlandse Comedie verstoorde. Ook daar stonden vrouwen aan beide kanten in de frontlinie, zoals blijkt uit gesprekken met Ellen Vogel en Josine van Dalsum in Licht aan! Discussie!, een zorgvuldige en genuanceerde reconstructie door Leo de Boer in de documentaireserie Allemaal theater! (AVRO).

In de nieuwe soapserie van de publieke omroep Het glazen huis (AVRO/TROS/BNN) zet de ontslagen soapster Kitty Courbois voor de camera een pistool tegen haar slaap. Kennen de schrijvers misschien de film Network (Sidney Lumet, 1976)? Waarschijnlijk niet, want daarin was een machtspositie voor Faye Dunaway al heel gewoon. In Het glazen huis valt een `nieuwe politicus' - gelanceerd door zijn vader die het midden houdt tussen Silvio Berlusconi, Kees Brusse en John De Mol - nog steil achterover als zijn mediatrainer een vrouw blijkt te zijn.

De publieke soap onderscheidt zich alleen van de tinnef bij de commerciëlen door de aanwezigheid van een paar echte acteurs en een enkele postmoderne knipoog.

    • Hans Beerekamp