Eng: de sluipkrachs eerste schooldag

Gefeliciteerd. Zondag was het vier jaar geleden dat de AEX-index zijn hoogste stand ooit bereikte. Op 4 september 2000 sloot de index op de recordstand van 701,56 punten, De dag daarop was er een tussentijds hoogtepunt van 703,18 punten. En daarna ging het sluipenderwijs en onafwendbaar bergafwaarts. Dat duurt nu al vier jaar. Time flies: als de sluipkrach een kind was, ging het deze week voor het eerst naar school.

Een misverstand over de hausse op de aandelenmarkten van destijds is dat de zeepbel in het voorjaar van 2000 spatte. Dat is maar ten dele waar. De internet- en telecomfondsen schrompelden vanaf toen inderdaad ineen. Maar beleggers waren nog helemaal niet in de stemming om de markt vaarwel te zeggen. Het speculatieve geld verhuisde aanvankelijk naar grote betrouwbare bedrijven uit de `oude economie'. Dat zorgde voor een nieuwe piek na de zomer, hoewel de Amsterdamse beurs een van de weinige was die echt een nieuw record kon vestigen.

Wie destijds toch aandelen inkocht van een grote onderneming, zit nu op enorme verliezen. Van een investering in Philips is nu nog maar eenderde over. Van een belegging in ASML nog maar een kwart. Enkel een investering in het chemiebedrijf DSM leverde over de afgelopen vier jaar een koerswinst op, van 15 procent. Maar ja, DSM was destijds ook zo vrééselijk ouderwets dat zelfs de bekeerlingen na de `nieuwe economie' er niets in zagen.

Wat zegt de huidige stand van de AEX-index, op 330 punten, over het historisch perspectief? Een gespreide belegging over de index, tussentijdse indexwijzigingen daargelaten, is al 7,5 jaar, sinds 1997 zonder koerswinst. Gecorrigeerd voor tussentijdse inflatie komt er overigens nog een halfjaartje bij.

Daarmee komt de baisse al aardig in de buurt van de vorige periode op de beurs. De koersindex in Amsterdam piekte in april 1973, vijf maanden voor het uitbreken van de Yom Kippoer-oorlog tussen Israël en zijn buurlanden, en de daaropvolgende oliecrisis. Het zou ruim negen jaar, tot eind 1982, duren voor er koerswinst kon worden binnengehaald.

Zal dat record worden gebroken? Vier jaar geleden piekte de index op ruim 700 punten. Als dat hoogtepunt binnen vijf jaar moeten worden gepasseerd, vergt dat vanaf de stand van 330 van vandaag een jaarlijks koersstijging van gemiddeld ten minste 16,3 procent over die vijf jaar. Het kán. Het kan ook dat de index 10 procent stijgt per jaar. In dat geval maken we nog mee dat, in 2012, de sluipkrach zijn eerste onzekere stappen zet in de brugklas.

    • Maarten Schinkel