De bedreigde computer

Legio bedreigingen belagen de personal computer. Een antivirusprogramma is niet genoeg. Nieuwe gratis software van Microsoft voor de bezitters van Windows XP helpt een handje mee.

De wereld had dit jaar 70 procent minder last kunnen hebben van virussen als één 18-jarige Duitser geen computer had gehad. Sven Jaschan is volgens softwarefabrikant Sophos verantwoordelijk voor het leeuwendeel van alle virusactiviteit in de eerste helft van 2004. De kwestie maakt pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar de personal computer is geworden door de koppeling met internet. Toch is de pc goed te beschermen. Om daarbij te helpen, brengt Microsoft een uitbreiding voor het veelgebruikte besturingssysteem Windows XP uit.

Er zijn legio dreigingen waaraan een pc blootstaat, en dankzij internet is in theorie één kwaadwillend individu voldoende om die dreigingen wereldwijd hun destructieve werk te laten doen. In het geval van Jaschan hadden de problemen nog groter kunnen zijn, doch een van zijn vrienden gaf de Duitser aan. Grofweg zijn computerdreigingen te verdelen in drie groepen: schadelijke programma's zoals virussen of spyware (spionagesoftware), hackers oftewel digitale inbrekers, en ongewenste

e-mail, ook wel spam genoemd. Microsofts uitbreiding voor het besturingssysteem Windows XP, SP2 of Service Pack 2 genoemd, helpt sommige van deze bedreigingen te bestrijden.

Van de schadelijke computerprogramma's zijn virussen het bekendst. Een virus heeft als kenmerk dat het zichzelf kopieert en soms ook nog bestanden wist of andere handelingen uitvoert op een geïnfecteerde computer. De financiële schade van virussen is dan ook groot. Het beruchte Slammer-virus uit januari 2003 veroorzaakte volgens uiteenlopende schattingen tussen 750 miljoen en 1,2 miljard dollar aan schade. Het Sobig.F-virus zou volgens het Britse onderzoeksbureau mi2g in augustus vorig jaar voor 29,7 miljard dollar hebben vernield. Datzelfde bureau houdt Sasser verantwoordelijk voor 18 miljard, al zijn niet alle experts het eens over de geldigheid van de schattingen van mi2g.

Hoe dan ook is het een goed idee om een antivirusprogramma te gebruiken. Deze zijn er in twee soorten: betaald en onbetaald. De betaalde groep omvat producten van bekende fabrikanten als Symantec (www.symantec.com) en McAfee (www.mcafee.com), maar ook minder bekende, maar zeker niet slechtere, producenten zoals Kaspersky (www.kaspersky.com), Panda (www.pandasoftware.com) en F-prot (www.f-prot.com). Ook zijn er gratis virusscanners in omloop. AntiVir (www.free-av.com) wordt over het algemeen goed beoordeeld, kritischer zijn de meningen over AVG Anti-Virus (www.grisoft.com). Ook bieden zowel Symantec als McAfee gratis online antivirusscans. De Symantec Security Check is te vinden op http://security.symantec.com/ssc, de McAfee FreeScan staat op http://us.mcafee.com/root/mfs. Het is echter niet aan te raden op deze online scans te vertrouwen, want ze bieden slechts een momentopname.

Een groot probleem waartegen lang niet alle virusscanners afdoende beschermen, is spyware. Volgens onderzoek van de Nederlandse Safe Internet Foundation is op enig moment meer dan de helft van alle computers in Nederland besmet geweest met dergelijke programma's. Spyware kan relatief onschuldig zijn en enkel informatie over het surfgedrag van de pc-eigenaar doorspelen. Sommige spyware is echter in staat om wachtwoorden en creditcardnummers door te spelen aan derden. Gelukkig is er gratis software om spyware bestrijden. Het programma Ad Aware is te vinden via www.lavasoftusa.com/software/adaware. Het Duitse Spybot staat op www.safer-networking.org. De programma's overlappen elkaar deels, waardoor het aan te raden is ze beide te gebruiken. Ook het programma CWShredder (http://www.soft32.com/download-CWShredder-19014-5.html) is verplichte kost. Dit programma beschermt tegen de hardnekkige Coolwebsearch-spyware. Daarmee is de computer nog altijd niet beschermd tegen alle mogelijke dreigingen. Via internet heeft de pc toegang tot honderden miljoenen andere computers, maar dat geldt omgekeerd ook. Veel pc's zijn eenvoudig toegankelijk voor een kwaadwillende hacker (computerkraker). Dat komt niet alleen doordat hackers op websites massaal de laatste digitale ramkraaktrucs met elkaar uitwisselen, maar ook doordat de meeste pc-bezitters hun virtuele voordeur niet op slot hebben zitten. Zeker internetgrootgebruikers met een adsl- of kabelaansluiting zijn hierdoor kwetsbaar.

Die voordeur kan dicht worden gezet met een firewall. Zo'n `vuurmuur' houdt indringers buiten en belemmert ook het werk van spyware die zich eventueel op de pc heeft genesteld. Ook de communicatie met de buitenwereld wordt door de firewall in de gaten gehouden. Windows XP-bezitters doen er goed aan om zo snel mogelijk SP2 te installeren, omdat hier een verbeterde firewall is ingebouwd die beter is dan de bijzonder kale firewall in het oorspronkelijke XP. Voor wie geen Windows XP heeft, zijn er een aantal gratis alternatieven, te weten ZoneAlarm (www.zonealarm.com), Kerio (www.kerio.com) en Outpost (www.agnitum.com/download/outpost1.html).

Voor alle beschermende software, of het nu een antivirusprogramma of een firewall is, geldt dat ze met enige regelmaat moet worden bijgewerkt. Er komen immers constant nieuwe dreigingen, virussen en spyware bij. De meeste programma's hebben een zogeheten updatefunctie, die ervoor zorgt dat het programma automatisch bij de tijd blijft. Sommige programma's vereisen echter dat de updatefunctie handmatig wordt aangezet, wat dan ook regelmatig moet gebeuren.

Als het fout gaat en er geen backup aanwezig is, bieden Windows Me en XP soms een oplossing. Beide besturingssystemen bevatten de functie `Systeemherstel'. De functie werkt niet altijd even goed. Soms zijn verloren gegane bestanden definitief weg. Het activeren van Systeemherstel gaat via `Start', `Programma's', `Bureauaccessoires' en `Systeemwerkset'. Wie vervolgens op `Systeemherstel' klikt, kan de klok terugdraaien door een tijdstip te kiezen van voor het moment dat de problemen begonnen.

    • Arjan Dasselaar