`Kabinet negeerde optie binnenvaart'

Het kabinet drukte in 1998 de beslissing door om verder te gaan met de aanleg van de Betuweroute zonder het alternatief, binnenvaart, in overweging te nemen. Een ambtelijke commissie (ICES) die voor dit alternatief pleitte is door de toenmalig minister Netelenbos (Verkeer, PvdA) genegeerd.

Dat zei voormalig topambtenaar Sweder van Wijnbergen vanmorgen bij de verhoren van de tijdelijke commissie infrastructuurprojecten, de commissie-Duivesteijn. De commissie onderzoekt de kostenoverschrijdingen bij de aanleg van de Betuweroute en de hogesnelheidslijn. Doel van de commissie is de Kamer meer invloed te geven bij de besluitvorming over dergelijke megaprojecten.

De ICES, de commissie die over de miljarden voor infrastructuur adviseert, wilde dat het departement van Netelenbos ook een analyse maakte van containervervoer over de Rijn in plaats van alleen over spoor. Dat gebeurde niet, hetgeen ,,vrij uitzonderlijk'' was. De ICES, die begin jaren negentig nog positief was over de Betuwelijn, was er in 1998 zeer kritisch over.

Van Wijnbergen, destijds voorzitter van de ICES, zei dat ambtenaren van Verkeer slechts oog hadden voor containervervoer over spoor. Een verzoek van de ICES ook de binnenvaart mee te nemen in een analyse over containervervoer werd nooit uitgevoerd. Enige weken later besloot het kabinet door te gaan met de aanleg van de Betuweroute. ,,Ze wilden niet over de Rijn spreken, waarvan iedereen wist dat dat de doodsteek voor de Betuwelijn was'', aldus Van Wijnbergen. De Kamer heeft nooit willen inzien dat er alternatieven waren voor de Betuweroute, zei hij.

Oud-hoogleraar Transport A. Pols schetste vanmorgen de gang van zaken rond de verschillende rapporten die in opdracht van kabinet en Kamer gemaakt zijn over de Betuweroute. Onderzoekers die hun opdrachtgevers naar de mond praatten, Kamerleden die niet wilden toegeven dat ze fout hadden gezeten en ambtenaren die bevooroordeeld waren, waren volgens Pols eerder regel dan uitzondering. Pols sprak van een ,,planningsramp'' en ,,een strategische blunder'', waarbij de baten stelselmatig overschat werden en de kosten onderschat. Hij sprak van ,,struisvogels die hun kop in het zand steken en daar gouden bergen zien''.

De kritiek van Pols sluit aan bij de verhoren van vorige week. Daaruit bleek onder meer dat het ministerie van Verkeer en Waterstaat het bureau McKinsey een verbod had opgelegd om met de commissie-Hermans in 1995 over vervoersprognoses te spreken.