`Het leven is geen plicht, maar recht'

Veel films op het festival van Venetië haken in op de actualiteit, maar Mar adentro van Alejandro Amenábar gaat over het tijdloze onderwerp euthanasie.

Omdat de Spaanse regisseur Alejandro Amenábar The Others en Abre los ojos heeft gemaakt, duurt het even voor je tijdens het kijken naar Mar adentro niet meer verwacht dat mensen geesten blijken of de verlamde hoofdpersoon van de film zich toch kan bewegen. Maar nee, het drama in de film komt geheel uit wat zich voor onze ogen afspeelt. De film gaat wel over de dood, over een zelfgekozen dood, over euthanasie, en doet dat zo goed dat Mar adentro de eerste serieuze kandidaat voor de Gouden Leeuw lijkt, de belangrijkste prijs op het filmfestival van Venetië. De meeste films met een politiek onderwerp in Venetië gaan dit jaar over terrorisme, maar de film van Amenábar is zo goed dat hij ze ondanks het minder hoog op de agenda staande onderwerp in de schaduw stelt.

Mar adentro (`The Sea Within') is gebaseerd op het levensverhaal van de Spaanse matroos Ramón Sampredo, die toen hij 26 was zijn nek brak bij een duik in zee. Daarna kon hij alleen nog zijn hoofd bewegen. De film begint dertig jaar later, jaren die Sampredo door heeft gebracht in een bed in het huis van zijn oudere broer in Galicië. Sampredo begint een gevecht om waardig te mogen sterven, maar zijn verzoek wordt door de Spaanse rechter afgewezen. Dan probeert hij het heft in handen te nemen.

Mar adentro wordt door Amenábar niet gezien als een pleidooi voor euthanasie. ,,De film is een reflectie. Ik wilde bovendien niet dat mijn film snel zou verouderen, want er wordt steeds vooruitgang geboekt in het bevechten van de wetten die euthanasie strafbaar maken'', zei hij zaterdag op een persconferentie. Javier Bardem, de 35-jarige acteur die de meer dan vijftigjarige Sampredo speelt, antwoordde op dezelfde vraag: ,,De film verdedigt niets, behalve persoonlijke vrijheid. Het leven is geen plicht, maar een recht.''

Toch is te verwachten dat de film in Italië, Spanje en andere katholieke landen stof zal doen opwaaien, zoals twee jaar geleden gebeurde met The Magdalene Sisters van Peter Mullan, een verontwaardigde film over het lijden van vrouwen in Ierse kloosters, die evenwel de Gouden Leeuw won.

,,We hebben een dialoog tussen Sampredo en een eveneens verlamde priester in de film opgenomen omdat de kerk in Spanje nu eenmaal nog steeds veel invloed heeft en ik hun standpunten daarom wilde tonen, ook al zijn ze niet de mijne'', zei Amenábar. ,,Maar de film is geen filosofisch traktaat. Hij gaat op de eerste plaats over mensen.''

Voor het waarmaken van deze claim wordt Amenábar enorm geholpen door Bardem, die van Sampredo een man maakt van wie het volkomen geloofwaardig is dat er op zijn sterfbed nog twee vrouwen op hem verliefd worden. Bardem won vier jaar geleden op het festival al de `Coppa volpi' voor zijn portret van de Cubaanse dichter Reinaldo Arenas in Before Night Falls en de kans is groot dat hij hem nu weer krijgt. De in close-up gefilmde scène waarin Bardem sterft is tegelijkertijd gedurfd en waardig, zoals bijna alles in deze film, die duidelijk voor een groot publiek gemaakt is. Mar adentro weet bijna elke sentimentele valkuil te vermijden, maar leidde tijdens de eerste voorstelling op het festival, zondagochtend om half negen, tot veel tranen, juist tijdens de scènes waarin Sampredo toch bewegen kan. Dan vliegt hij.

    • Bianca Stigter