Het beeld

,,Echt wél!'', zei een vrouw in het publiek van Freek de Jonge's De vergrijzing, hoorbaar op televisie, als reactie op het aanhalen van Annie M.G. Schmidts klassieke tekst Vluchten kan niet meer (1977). Zo hoefde hij nauwelijks meer zelf te bewijzen dat escapisme aan de orde van de dag is. Aan Freek zelf valt dezer dagen echter moeilijk te ontsnappen.

Tegelijk met de eerste aflevering van De vergrijzing, vijftien achtereenvolgende zondagen steeds een nieuw programma bij de VPRO, zond Canvas een lang vraaggesprek van Joël De Ceulaer uit in de serie Spraakmakers, waarin de cabaretier onder meer meldde niet te weten voor wie hij door de knieën zou moeten, als God niet bestaat. Afgelopen maandag was er een anderhalfurige documentaire te zien ter gelegenheid van Freeks zestigste verjaardag en een optreden in het NOS Journaal, waarin hij een taboe wilde doorbreken door het woord `liefde' uit te spreken. Ook zaterdag kon het NOS Journaal niet heen om een commentaar van Freek op de plotselinge dood van Bram Vermeulen, met wie hij tussen 1965 en 1980 het duo Neerlands Hoop vormde. Aan het begin van de eerste Vergrijzing zei Freek dat ze elkaar volledig hadden uitgewoond en sinds het onzalige einde van die samenwerking elkaar nog maar een keer of acht hadden gezien, waarvan `minstens zes keer met een heel vervelende bijsmaak'.

Het verraad van Bram door Freek werd donderdag breed uitgemeten in de vierde aflevering Heilige huisjes onder vuur van de door de Van den Ende Foundation gefinancierde AVRO-serie Allemaal theater. Die serie is om te smullen, een historische terugblik op het Nederlands theater sinds 1945, maar deze aflevering, geschreven en geregisseerd door Noud Holtman, ging een beetje kort door de bocht in het afrekenen met het maatschappijkritische cabaret van Lurelei, Don Quishocking, Ivo de Wijs, Neerlands Hoop.

Ook in de eerste aflevering van Wonderland, de VPRO-serie van Robert Oey vol ambivalente gevoelens over de Culturele Revolutie alhier, figureren Bram en Freek. Oeys linkse leraar Nederlands in Middelburg draaide Neerlands Hoop op vrijdagmiddag in een blokuur. Oey (37) zal later onthullen dat niemand minder dan Volkert van der G. op dezelfde school aldus gehersenspoeld werd.

`We zongen lang geleden van veranderende tijden/Maar wat er ook veranderde, niet het immense lijden', eindigde Freek nu, in de trant van Neerlands Hoop, maar begeleid door Robert Jan Stips, een optreden dat voortdurend verwijst naar zijn eigen politiek-correcte verleden. Maar hij vertelt ook verhalen over de kerkenraad van Zaandam die in 1959 een muurschildering van Karel Appel wit liet oververven (,,Dat kan mijn zoontje ook!''), over Ischa Meijer in Berlijn (,,Weet u wie makkelijk praten hebben? Joden in Duitsland!'') en over vier jongens die een bushokje vernielen en Freek daarvan de schuld weten te geven.

Het wat onbeholpen politieke filmessay van Robert Oey steekt bleek af bij het scherpe zelfonderzoek van autist Freek de Jonge. Als die dit niveau vijftien keer volhoudt, dan is hij niet van gisteren.