Gedreven dansers in integer werk van Vreugdenhil

Spierwitte grove steenbrokken, liggend in een bedding van een laag, vierkant podium vormen de ongebruikelijke en oncomfortabele ondergrond waarop zes dansers Heerlijk Heerlen van de choreograaf Sjoerd Vreugdenhil uitvoeren. Die zo maagdelijk witte, puntige, dorre vloer is een fraaie metafoor voor het wankele menselijke bestaan waarin zes individuen zich slechts met grote moeite staande kunnen houden. Ze graven in hun verleden, zijn zich pijnlijk bewust van het onstabiele heden en streven heldhaftig naar een veilig voelende toekomst.

Actrice Kate Strong verbindt, initieert, becommentarieert en provoceert de acties en emoties. Ze doet dat trefzeker en met kleurrijke nuances. Ze is prominent aanwezig zonder de woordloze dansers weg te spelen. Maar Ilja Louwen, Talia Paz, Angelina Deck, Christophe Dozzi, Zvonimir Kvesic en Guilherme Miotto hebben ook geen weg te spelen persoonlijkheden. Hun lichaamstaal heeft eigenlijk geen gesproken tekst nodig, al is in dit geval de gesproken tekst niet hinderlijk – hij geeft slechts een aanzet voor wat zich werkelijk afspeelt.

Vreugdenhil geeft zijn dansers een bewegingsvocabulair met een fascinerende dubbelheid: het is hortend en stotend maar tegelijkertijd soepel en vloeiend, het is wijd, groot en grof met ineens elementen van een vlinderachtige lichtheid en kwetsbare poëzie.

De dansers manoeuvreren door de wegglijdende stenen. Ze vallen en wentelen zich met een furieus fanatisme door en over de keimassa en veroorzaken daardoor droge witte stofwolken waartegen de productieleiders het publiek op de lage eerste rijen met mondkapjes beschermt en de dragers van ooglenzen naar hogere regionen verwijst. De locatie van Heerlijk Heerlen is niet het toneel van de Heerlense schouwburg, maar de grote foyer. Daarin wordt een verrassende entourage gecreëerd die de toeschouwer dicht bij de uitvoerenden brengt maar ook op redelijke afstand houdt.

Vreugdenhil is een betrekkelijk jong choreograaf. Niet zo zeer jong in jaren en danservaring, integendeel zelfs wat die ervaring betreft, maar wel in het zelfstandig theatraal vormgeven van zijn ideeën. Zijn werk straalt een grote integriteit uit, een sterk gevoel voor detail en voor een eigentijdse esthetiek in het toneelbeeld. Hij lijkt vooral te zoeken naar het blootleggen van tegenstrijdigheden in wat een mens oprecht nastreeft en het uiteindelijke effect daarvan: diepe liefde die verstikkend werkt, hulp die machteloos en afhankelijk maakt, een samengaan dat de eenzaamheid vergroot, graven om een leegte te vinden.

Ook in zijn toneelbeeld werkt Vreugdenhil met tegenstrijdige elementen. Een lege ruimte biedt ook plekken van beslotenheid en intimiteit, de gestileerde lichtstandaards op de toneelrand vormen een naadloze combinatie met de ruwe aardse keien. De muziek van Dirk Haubrich sluit goed bij Vreugdenhils ideeën aan en versterkt de sfeer op een onnadrukkelijke manier.

Toch is de choreograaf er niet volledig in geslaagd om een groeiende spanningsboog op te bouwen. Te vaak hebben de bewegingsfrases een teveel aan eenzelfde vorm en heftigheid, waardoor ze na verloop van tijd aan zeggingskracht verliezen. Als totaal is Heerlijk Heerlen een voorstelling die beklijft en tot reflectie dwingt, omdat ze gemaakt is door iemand die wezenlijk iets te melden heeft en uitgevoerd wordt door kundige, gedreven, en van alle ijdelheden verstoken dansers. Het vorig jaar opgerichte Danshuis Limburg is met deze eerste eigen productie, uitgevoerd in het kader van de Limburgse manifestatie `Cultura Nova', sterk van start gegaan.

Voorstelling: Danshuis Limburg met Heerlijk Heerlen. Choreografie en vormgeving: Sjoerd Vreugdenhil. Gezien: 3/9. Parkstadtheater Heerlen. Inl.: www.danshuislimburg.nl, 045-560 4574,

    • Ine Rietstap