Alle boze boeren liggen op het strand

Een Wageningse protestgroep fietst in vier dagen naar Lisse, waar morgen een informele landbouwtop is. Onderweg vragen ze boeren hoe ze over Europa denken. `Pakken wat je pakken kan. En besteed het geld goed.'

Tussen de fietsers en de wandelaars nabij het Utrechtse bosrijke Amelisweerd trekt een kleine bonte stoet voorbij. Een tractor en een platte, met spandoeken behangen kar. Jonge mensen in fleurige kleding fietsen om de kar die gevuld is met voorraad: potten boekweithoning, emmers biologische pindakaas en een krat (niet-biologisch) bier. De jongeren zijn actievoerders, vanuit Wageningen in vier dagen tijd op weg naar Lisse, waar de Europese landbouwministers morgen bijeenkomen om een informele landbouwtop te houden, onder leiding van minister Veerman (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit). Nederland is dit halfjaar voorzitter van de Europese Unie.

De fietsactie is een initiatief van de Stichting Boerop, een kleine groep die boeren en consumenten dichter bij elkaar wil brengen. ze noemen hun tocht de Boeroparade, al is parade een groot woord voor het dozijn jongeren dat meerijdt. Het is meer een vriendengroep, studenten die elkaar kennen van de universiteit van Wageningen.

Ook in een ander opzicht voldoet de parade niet aan de gestelde verwachtingen. Zo waren de studenten van plan lukraak mensen onderweg aan te spreken en te vragen naar hun mening over het Europese landbouwbeleid. Die verhalen moeten later worden gebundeld en, voorzien van een `eigen kritische noot' worden aangeboden aan minister Veerman. Maar het is een mooi weekeinde, en iedereen is op weg naar het strand. Daarom bezoekt de protestgroep boeren die al op de hoogte zijn van haar komst. ,,Misschien moeten we hieruit concluderen dat niemand zich voor het Europese landbouwbeleid interesseert, behalve wij'', verzucht Douwe Kappers op een van de strobalen op de kar.

Uit de gesprekken met de boeren blijkt bovendien hoe divers er gedacht wordt over Europa. Zo ontmoeten de jongeren zaterdag eerst een boerin die het boeren heeft opgegeven en nu een mini-camping heeft. Deze boerin, vertellen de activisten, keert zich vooral tegen de vele regels uit Den Haag en Brussel. Zij hoopt dat de boeren van de nieuwe lidstaten niet aan dezelfde regelgeving worden onderworpen die zij zo verafschuwt. Later op de dag praten de actievoerders met een vastgoedhandelaar annex melkveehouder die naar eigen zeggen goed kan leven met het Europese beleid. Koerst Brussel aan op schaalvergroting? Wil het grote, geïndustrialiseerde boerenbedrijven? Dan wordt de melkveehoudertij toch intensiever! Hij wil juist wel dat de boeren in de nieuwe lidstaten te maken krijgen met dezelfde regels, anders zou de concurrentie oneerlijk zijn.

De studenten uit Wageningen hebben nog geen twijfels over wat goed en slecht is. Hun meningen zijn uitgesproken. Over schaalvergroting bijvoorbeeld. ,,Die doet boeren de das om'', zegt de chauffeur van de tractor beslist. Over eerlijke handel. ,,De Max-Havelarisering van het boerenbedrijf. Dat klinkt mij goed in de oren. Op eerlijk voedsel plakken we dan een sticker. Dan weet je dat het geld naar de boer gaat'', zegt een meisje dat de tocht filmt. Over de afnemers van het voedsel. ,,De consument moet kennis maken met het boerenbedrijf. Hij moet zien waar zijn eten vandaan komt, hoe het groeit, hoe het wordt bereid. Dan is hij vanzelf bereid het geld daarvoor neer te leggen'', zegt Douwe enthousiast. Zelf werkt hij op een boerderij waar streekproducten worden verkocht.

Het echtpaar Huub en Jeanette van der Maat heeeft een gemengd bedrijf; zestien melkkoeien, appels en peren, maïs. Een paar jaar geleden verbouwden ze ook nog aardappelen en hielden ze kippen. Maar het handmatig rooien van de aardappelen werd te duur, zeker toen de vreemdelingendienst de jacht inzette op illegale Poolse arbeiders, en de vogelpest deed de kippen de das om. Nu verhuren ze paardenstallen en hebben ze een winkel aan huis, waar ze eigen melk, fruit, sap en kaas verkopen.

Van der Maat vindt dat kleine boeren beter zouden moeten samenwerken. Waarom zou hij zelf een tractor van 100 pk kopen, als zijn buurman al zo'n ding heeft? ,,Ik leen zijn tractor, hij krijgt er een hectare maïs voor terug.'' Maar makkelijk is het niet, meent Van der Maat. Veel boeren zien elkaar als concurrenten, niet als collega's. ,,In zo'n sfeer is het soms moeilijk samenwerken.'' Over zijn collega's uit Oost-Europa is hij mild gestemd. ,,Ik herinner me dat Spanje de grootste bedreiging voor de Nederlandse boer heette. Dat is toch ook goed gekomen?'' Ook over Europese wetgeving is hij mild gestemd. Natuurlijk, hij dreigt wel eens te verdrinken in de bureaucratie. Voor het laten verwijderen van asbest dat op zijn boerderij is aangetroffen, moest hij stapels formulieren invullen. Maar hij krijgt ook subsidie uit Brussel om zijn fruitteelt te moderniseren.

Voor de actievoerders wordt het zo wel moeilijk om een eenduidig verhaal te schrijven voor de minister. Minder regels, zegt de boerin die een mini-camping is begonnen. Strengere regels, zegt de grootschalige melkveehouder. En wat zegt boer Van der Maat? Hij fronst zijn wenkbrauwen, krabt aan zijn oor en haalt zijn schouders op. Dan, na een lange stilte, zegt hij: ,,Een simpele. Pakken wat je pakken kan. En besteed het geld goed.''