Vrijwillige bestuurscode werkt het beste

Het aan de schandpaal nagelen van Duitse managers lijkt een extreme manier om hervormingen te bevorderen – het is wat tabloids gewoonlijk doen met kindermoordenaars. Maar het zou wel eens de beste manier kunnen zijn om Duitslands grootste beursgenoteerde bedrijven tot opening van zaken aan te zetten.

De DSW, een van Duitslands meest invloedrijke aandeelhoudersverenigingen, heeft BMW, Schering, Münchener Rück, RWE en Bayer aan de schandpaal genageld omdat zij vorig jaar het salaris van hun directeuren hebben verhoogd, ondanks dalende winsten of zelfs verliezen.

Het is geen probleem als bestuursleden een hoop geld krijgen en hun beloning wordt verhoogd als de zaken goed gaan. Een rapport van de DSW heeft recentelijk aangetoond dat, terwijl de beloning van directieleden van Duitslands dertig grootste bedrijven in 2003 gemiddeld met 11 procent is gestegen, de gemiddelde jaarwinsten van deze ondernemingen zijn toegenomen met 30 procent. Het probleem ontstaat wanneer de beloning niet gerelateerd is aan de prestaties van een bedrijf, zoals het geval was bij BMW, Schering, Münchener Rück, RWE en Bayer. Dat lijkt op het belonen van falen. De oproep tot verandering van de DSW staat symbool voor het feit dat het Duitse bedrijfsleven zich al op weg naar hervormingen heeft begeven. De aandeelhoudersclub voegt zijn stem toe aan een uitdijend koor waar ook de regering, werknemersorganisaties, aandeelhouders en de media deel van uitmaken, in de kielzog van het Mannesmann-proces. Die hebben er allemaal op aangedrongen dat een vrijwillige code voor het ondernemingsbestuur, die openheid over de beloningsstructuur aanmoedigt, kracht van wet krijgt omdat niet genoeg aan de Duitse beursindex Dax-30 genoteerde bedrijven zich eraan houden.

Maar wetgeving is niet de juiste weg voorwaarts. Slimme Duitse bedrijven zijn al aan het veranderen. Allianz-baas Michael Diekmann onthulde in augustus vrijwillig zijn basissalaris. Hij volgde daarmee het voorbeeld van Deutsche Bank's Josef Ackermann, Deutsche Telekom's Kai-Uwe Ricke en vele anderen. Wetgeving zou het initiatief uit handen slaan van de bedrijven die al bereid zijn hun handelwijze te herzien.

Het aan de schandpaal nagelen is een betere manier om hervormingen te stimuleren. Geen enkele topman wil graag dat zijn portret en miljoenensalaris de muren sieren als het bedrijf zijn werknemers vraagt langer te werken voor hetzelfde loon – zoals DaimlerChrysler, Siemens en Volkswagen hebben gedaan. De angst voor gezichtsverlies zou voldoende moeten zijn om de achterblijvers tot inkeer te brengen. Intussen lopen slimme bedrijven voor de troepen uit en zullen anderen aan de schandpaal worden genageld tot zij zich in het onvermijdelijke schikken.