Onheilsplek

Het wordt al bijna als een ijzeren wet beschouwd dat Friso Nijboer door een miserabel optreden in het kampioenschap van Nederland een handvol ratingpunten verliest die hij vervolgens in de zomer in de open toernooien weer terugwint. Zo ging het ook dit jaar. In juli won Nijboer het toernooi in Amsterdam en vorige week won hij een open toernooi in Porto San Giorgio.

Porto San Giorgio, luguber oord. Het schijnt voor de gewone vakantieganger een aardig Italiaans kustplaatsje te zijn met een vriendelijk strandleven en een mooie middeleeuwse citadel. Voor de schakers is het de plek waar in 1999 de eerste dopingcontroles werden uitgevoerd.

Het was een tijd dat er nog hartelijk werd gelachen om het idee van dopingcontroles bij de schakers. De Duitse schaakbond had onder druk van de nationale sportfederatie al in 1992 een dopingreglement ingevoerd, maar daar was in de praktijk nooit iets mee gedaan. In 1999 begon ook FIDE-president Iljoemzjinov over dopingcontroles te spreken, om te bevorderen dat het schaken ooit een olympische sport zou worden.

Ach, van de FIDE kon je altijd de gekste onzin verwachten. Wie zou er zo dwaas zijn om die dure, zinloze en vernederende dopingcontroles echt uit te voeren? En welke schaker had zo weinig zelfrespect dat hij zich er aan zou onderwerpen?

Toen kwam het bericht dat er bij het open toernooi in Porto San Giorgio inderdaad dopingcontroles waren uitgevoerd en dat er zelfs een Italiaanse schaker geschorst was. Even later gebeurde het ook in Spanje tijdens de finale van de clubcompetitie. Sindsdien is het lachen ons al lang vergaan.

Jan Timman heeft zijn verzet tegen de waanzin lang volgehouden. Hij deed de afgelopen jaren niet mee aan het Nederlands kampioenschap en ook niet aan de olympiades, deels door een conflict om de startgelden, maar ook omdat er daar dopingcontroles worden gehouden waaraan hij zich niet wenste te onderwerpen.

Nu heeft hij bakzeil gehaald. Het is prettig dat hij weer mee doet, maar het is ook treurig dat hij zijn strijd verloren heeft. Het is ook vrijwel onmogelijk om in je eentje zo'n strijd te blijven voeren, want in feite kwam het er op neer dat hij zijn schaakcarrière zou moeten opgeven.

Ik zou nog liever in de achtertuin van de megalomane dictator Iljoemzjinov spelen dan in het schijnbaar vriendelijke plaatsje Porto San Giorgio, waar de zegetocht van de waanzin begon. Friso Nijboer heeft geen last van zulke historische rancunes en won het toernooi gedecideerd met de mooie score van 7,5 uit 9.

Wit Lazic-zwart Nijboer, Porto San Giorgio 2004

1. g2-g3 f7-f5 Ik heb de Hollandse verdediging nooit kunnen begrijpen. Zwart verzwakt zijn koningsstelling en verspert zijn Lc8 de vrije baan. 2. Pg1-f3 Pg8-f6 Net zoals vroeger de grote strateeg Tigran Petrosian zou ik hier de neiging hebben om f5-f7 te spelen, als het mocht. 3. c2-c4 d7-d6 4. d2-d4 g7-g6 5. b2-b4 Lf8-g7 6. Lc1-b2 0-0 7. Lf1-g2 e7-e5 8. d4xe5 Pf6-g4 Deze stelling had Nijboer dit jaar ook in het Amsterdam Chess Tournament tegen Pavel Tregubov en ook toen kwam hij binnen de kortste keren in het voordeel. 9. c4-c5 Kg8-h8 10. c5xd6 c7xd6 11. Dd1-b3 Pg4xe5 12. Pb1-d2 Dd8-e7 Je zou denken dat wit hier goed moet staan, met al die zwakke zwarte pionnen, maar misschien is het gezichtsbedrog. 13. Pf3-d4 a7-a5 14. 0-0 14. a3 lijkt me sterker, maar ook dan kan zwart zijn spel met 14...axb4 15. axb4 Txa1+ 16. Lxa1 f4 activeren. 14...a5xb4 15. Pd2-c4 Pb8-d7 16. Db3xb4 Pe5xc4 17. Db4xc4 Pd7-b6 18. Dc4-b4 Pb6-a4 Zwart heeft actief stukkenspel gekregen. Misschien had wit hier het best 19. e3 gedaan, want als zwart dan zijn loper vrij wil maken met 19...f4 kost het hem in ieder geval een pion. 19. Ta1-d1 Pa4xb2 20. Db4xb2 f5-f4 21. a2-a3 Ta8-a4 22. Td1-d3 De7-e5 23. Tf1-d1 De5-f6 24. Db2-b5

MmimMdMf

mgmMmMcg

MmMaMegm

mKmMmMmM

jmMBMaMm

AMmJmMAM

MmMmGAIA

mMmJmMFM

24...f4xg3 Zo is de partijnotatie de wereld ingestuurd, maar het is moeilijk te geloven dat het echt zo gegaan is, want nu zou wit met 25. Dxa4 gewoon de toren kunnen pakken, waarna ik geen goede voortzetting van zwarts aanval zie. Misschien heeft zwart in werkelijkheid 24...Txd4 25. Txd4 fxg3 gespeeld, maar dan zou wit in plaats van een volle toren weg te geven met 26. fxg3 zich veel beter kunnen verdedigen met 26. f3. 25. f2xg3 Hoe de zetvolgorde ook is geweest, hierna staat wit glad verloren. 25...Ta4xd4 26. Td3xd4 Df6-f2+ 27. Kg1-h1 Lg7xd4 28. Td1-f1 Df2xf1+ 29. Lg2xf1 Tf8xf1+ 30. Kh1-g2 Tf1-f2+ Wit gaf op.

    • Hans Ree