Meer bedroefd dan kwaad

Omdat universitaire docenten steeds vaker onderwijs geven aan buitenlandse studenten moeten zij hun colleges ook steeds vaker in het Engels geven. Daar heeft menigeen de grootste moeite mee. Deze krant liet hierover een aantal betrokkenen aan het woord. Die vertelden dat men in eerste instantie hogere eisen is gaan stellen aan de kennis van het Engels bij de buitenlandse studenten die hier naar toe worden gehaald. Want dat was men aanvankelijk even vergeten: dat ook voor het universitaire onderwijs geldt wat voor alle communicatie vereist is, namelijk dat niet alleen de spreker de taal dient te beheersen, maar ook de luisteraar. Dus is men op het lumineuze idee gekomen eisen te stellen aan de kennis van het Engels bij de studenten. Je moet het maar bedenken.

En nu zijn dus de docenten aan de beurt. Die worden inmiddels bijgespijkerd. Daarbij gaat het niet alleen om hun taalvaardigheid. Ook culturele verschillen kunnen een probleem vormen bij de overdracht van de lesstof. Marijke van Oppen, senior adviseur en docenttrainer in Wageningen gaf hier in deze krant een voorbeeld van: Een Chinese student zal op de vraag ``Do you understand?'' altijd met ``Yes'' antwoorden, maar dan bedoelt hij niet ``Ik begrijp het'', maar ``Ik heb respect voor je''. Verder vertelt zij dat andere culturen ook anders omgaan met macht en man-vrouwverhoudingen, en ze voegt daar ten overvloede aan toe dat dit belangrijke waarden zijn die gedrag bepalen.

Waarom nu word ik zo ontzettend droevig van dit relaas? Niet vanwege hetgeen Marijke van Oppen vertelt, dat lijkt me namelijk allemaal heel nuttig te weten voor docenten die lesgeven aan buitenlanders. Mijn droefheid, maar eigenlijk veel meer nog mijn boosheid, betreft het feit dat we in het basisonderwijs en in het voortgezet onderwijs leraren altijd hebben laten worstelen met hetzelfde soort problemen zonder dat er Marijke van Oppens klaarstonden om hen te begeleiden. Zij moesten allen maar zelf zien te ontdekken in welke opzichten die andere culturen zich onderscheidden van wat ze gewend waren. Met vallen en opstaan. Daarbij ging het ook nog eens om kinderen die, gezien hun leeftijd, heel wat kwetsbaarder zijn dan studenten die het avontuur zoeken en hier vrijwillig en uit eigen belang naar toe komen.

Ik begrijp overigens nog steeds niet waarom we zo nodig studenten uit landen als China of Vietnam hier naar toe moeten halen om ze op staatskosten te laten studeren. Maar nu we er om wat voor redenen dan ook toe hebben besloten om dit wel te doen, is het niet meer dan redelijk dat we ons inspannen om dat ook goed te doen. Met verstand van zaken. Dit laatste had indertijd natuurlijk helemaal een vereiste moeten zijn voor de leraren die we belastten met de opleiding en vorming van kinderen die blijvend deel zijn gaan uitmaken van onze maatschappij. Hun problemen hebben we nooit serieus genomen. Zij moesten het zien te redden op een school met soms meer dan twintig culturen.

Een verklaring voor die onverschilligheid? Och, het ging maar om basisschool of voortgezet onderwijs. Om kinderen dus. Studenten daarentegen, van de universiteit nog wel, die zijn pas echt belangrijk.

Hadden we het onderwijs aan immigrantenkinderen net zo serieus genomen als dat aan de buitenlandse studenten, dan hadden we een heel wat harmonieuzere samenleving gehad dan nu het geval is. Dat is dan ook de reden waarom ik hier niet alleen kwaad, maar ook ontzettend bedroefd van word.

prick@nrc.nl