Koude start voor Oranje dreigt tegen Tsjechië

Marco van Basten heeft meer tijd nodig om een nieuw Nederlands elftal op te bouwen. Vijf dagen voor de eerste, zware WK-kwalificatie-interland tegen Tsjechië kon gisteren deze pijnlijke conclusie worden verbonden aan het schamele optreden van Oranje tegen Liechtenstein. De jonge bondscoach was vooraf niet erg gelukkig met deze dwergstaat als tegenstander in de aanloop naar de confrontatie met een van de beste teams van Europa. Liechtenstein is door de KNVB vastgelegd in het voorjaar toen Advocaat nog aan het bewind was en er geen ander land vrij bleek. Achteraf maar goed ook. Elk gerenommeerd voetballand had het fletse Nederlands elftal gisteravond in stadion Nieuw-Galgenwaard een afstraffing kunnen bezorgen. En dat was voor het zelfvertrouwen zeker niet bevorderlijk geweest.

Bondscoach Van Basten zag in de uitvoering – die hij belangrijker vond dan het resultaat – wel wat positieve zaken, maar de ontevredenheid overheerste toch. Te veel balverlies, een verkeerde veldbezetting op het middenveld en gering rendement typeerde het spel van het Nederlands elftal. Zo kwam er van het voornemen om de zwak geachte tegenstander vast te zetten op eigen helft en in een hoog tempo weg te spelen, slechts gedeeltelijk wat terecht. Liechtenstein kreeg zelfs verschillende kansen om te scoren.

Tot overmaat van ramp moest Oranje het laatste half uur met tien man spelen omdat Bouma geblesseerd uitviel. Van Basten had alle zes afgesproken wissels in de rust al benut. Er ontstond dus een unieke situatie, die qua coaching wat amateuristisch overkwam. Van Basten zei naderhand dit te hebben ingecalculeerd. Maar dat viel niet te rijmen met het feit dat hij het drie-spitsensysteem, dat hij voor ogen heeft, overboord zette. En dat kwam met twee centrumspitsen op de vleugels (Dirk Kuyt op rechts, Collins John op links) toch al gekunsteld over. Na de aftocht van Bouma, die zich weer een matige opbouwer had getoond, kwam John naast Van Hooijdonk in de spits te staan en moest Kuyt terugzakken naar het middenveld. Van Basten: ,,En toch hebben we toen via Landzaat nog een doelpunt gemaakt.''

Maar het publiek in Utrecht dat in het begin van de wedstrijd nog zo intens de naam van Van Basten scandeerde, had graag meer treffers gezien. Daarvoor hadden de vijftienduizend toeschouwers prijzen betaald uiteenlopend van 16 tot 40 euro. Oranje is in revisie en het moet kennelijk eerst slechter om beter te worden. Niettemin vindt Van Basten dat het Nederlandse voetbal voldoende talent herbergt om tot de Europese top te behoren.

Hij wil, zeker in het begin, niet zomaar afstand nemen van zijn streven om Oranje met vleugelaanvallers te laten voetballen. Maar de wijze waarop de flanken gisteravond bezet waren toonde ook in de eerste helft armoedig. Op links kwam Dave van den Bergh zelden of nooit de rechtsback van Liechtenstein (een zekere Martin Telser van FC Vaduz) voorbij. Toch was de speler van FC Utrecht enkele keren gevaarlijk dankzij zijn formidabele voorzet. Van den Bergh bereidde met zo'n kromme bal voor het doel ook het eerste doelpunt van Mark van Bommel voor.

Het eerste optreden van NEC-speler Romano Denneboom op de rechterflank was ook al teleurstellend. Hij verliet te vaak de zijlijn om de spitspositie op te zoeken en was nauwelijks gevaarlijk in zijn acties. Zo constateerde ook Van Basten die hem in de rust het trainingspak liet aantrekken. Denneboom zegt serieuzer te leven dan in zijn periode bij Heerenveen, waar hij door trainer Foppe de Haan op de linkerflank werd geposteerd, maar in het veld maakt hij nog dezelfde fouten als destijds. Denneboom lijkt ook het meest geschikt voor een vrije rol in het centrum van de aanval. Hij zal echter moeten beseffen dat in Oranje voor deze plek voorlopig andere kandidaten de voorkeur genieten.

Van Basten zal Denneboom blijven volgen, maar voor de rechterflank kiest de bondscoach waarschijnlijk voor Dirk Kuyt. Het zit de voormalige wereldvoetballer ook niet mee. Hij heeft het drie-spitsensysteem heilig verklaard, maar de beste Nederlandse spelers voor de flanken van dit moment, Arjen Robben en Andy van der Meyde, zijn geen optie. Achter de naam van de onervaren, geblesseerde Romeo Castelen stond gisteren een vraagteken voor woensdag. En verder mist Oranje Van Nistelrooy door een onnodige schorsing.

Doelman Maarten Stekelenburg, Khalid Boulahrouz, Dirk Kuyt en Romano Denneboom zorgden gisteren met hun eerste cap voor een waar debutantenbal. Van dit kwartet maakte Boulahrouz een redelijke indruk. Defensief bleef hij fier overeind, al zegt dat natuurlijk niets tegen Liechtenstein. In de opbouw oogde de speler, die de week van zijn leven meemaakte omdat hij ook nog een contract voor HSV tekende, traag en niet erg dynamisch. Het zal ongetwijfeld te maken hebben met het feit dat Boulahrouz (ex-RKC) net als Denneboom en Landzaat (AZ) nooit het niveau van de middenmoot van de Nederlandse eredivisie zijn ontstegen. Van Basten is hierover echter pertinent in zijn opvatting. Ook spelers van het tweede garnituur kunnen in het Nederlands elftal spelen.

Vandaag maakt de bondscoach de achttien namen bekend voor het duel met de Tsjechen. Het kwam al vreemd over dat hij zoveel geblesseerden naar Noordwijk liet komen. Vooralsnog lijkt hem weinig bespaard te blijven en zal er veel inventiviteit nodig zijn om niet een koude start te maken.

Nederland

3

Liechtenstein

0

Ruststand 1-0. 23. Van Bommel 1-0, 56. Ooijer 2-0, 78. Landzaat 3-0. Schdsr: Brines (Sch). Tsch: 15.000.

    • Erik Oudshoorn