Holenuilen gebruiken zoogdierpoep als lokaas voor kevers

De holenuil lokt zijn favoriete voedsel, mestkevers, naar zijn nest door de ingang ervan te omgeven met de uitwerpselen van zoogdieren. Amerikaanse wetenschapers onder leiding van bioloog Douglas Levey van de University of Florida hebben dat nu in veldexperimenten aangetoond (Nature, 2 september). Het is een nieuwe aanwijzing dat vogels in het wild doelbewust gebruik maken van `gereedschappen'. Eerder is het vaak lastig gebleken dit soort intelligent gedrag in het wild aan te tonen. Maar na dit onderzoek lijkt het wel zeker dat de holenuil (Athene cunicularia), vanwege zijn graaflust ook wel konijnuiltje genoemd, doelbewust zoogdierpoep verzamelt om op een eenvoudige manier zijn kostje te vergaren.

De onderzoekers verwijderden alle uitwerpselen, braakballen en keverschildjes rond de nesten van twee uilenpopulaties. Vervolgens kreeg de helft van de nesten gemiddeld 231 gram koeienmest tot zijn beschikking, de andere helft niets. Na vier dagen verzamelden de onderzoekers alle prooiresten en braakballen rond de nesten. Vervolgens herhaalden zij het experiment, waarbij zij de experimentele en controlenesten omdraaiden.

In de nesten met koemest aten de uilen tien keer zoveel mestkevers als in de kale nesten. En uitgedrukt in het aantal soorten mestkevers was het verschil zesvoudig in het voordeel van de uilen met beschikking over koemest als lokaas.

De biologen onderzochten ook een alternatieve verklaring voor de voorliefde van graafuilen om mest rond hun nest te verzamelen. De uitwerpselen zouden namelijk ook kunnen dienen als geurcamouflage die het nest met eieren en jongen moet beschermen tegen roofdieren. Om dat te onderzoeken groeven de biologen zelf vijftig `nesten' met vijftig meter onderlinge afstand. De nesten vulden zij met vijf kwarteleieren. De helft van de nesten werd `beschermd' door koemest, de andere helft niet.

Gedurende drieëneenhalve week controleerden de onderzoekers om de twee dagen of de nesten nog intact waren. Op één na werden alle vijftig nesten door roofdieren ontdekt, de onbeschermde nesten niet significant eerder dan de beschermde. Als geurcamouflage werkt de koemest dus niet, maar des te beter als lokaas, aldus de onderzoekers.

    • Sander Voormolen