Hoe een filmzoen tot een verbod leidde

De Indonesische film `Buruan Cium Gue' draait om een jongen, een meisje en een zoen. Een moslim tv-prediker bestempelde hem als onzedelijk. Nu is hij verboden.

Sinds de dagen van Socrates wordt de angst voor het ,,bederven van de jeugd'' bespeeld door zedenmeesters. Wie dat verwijt krijgt, hoeft niet langer de gifbeker te drinken, maar een publicatie- of vertoningsverbod is ook niet mis. Dat lot trof vorige week een Indonesische low budget-film die mikte op de jongerenmarkt, Buruan Cium Gue (Zoen me, vlug). Hij was de filmcensuur al gepasseerd en twee weken in roulatie, toen een televisieprediker hem in zijn veelbekeken programma hekelde als een ,,uitnodiging tot overspel''. Daarop bedacht de censor zich en werd de film verboden.

Het verhaal van Buruan Cium Gue is flinterdun en niet erg geloofwaardig. Jongen (Ardi) wordt verliefd op meisje (Desi), maar weigert haar te zoenen, omdat hij dit niet gepast vindt voor ongetrouwden. Desi vindt hem lief, maar ook een beetje ouderwets. Op een feestje wordt ze uit balorigheid dronken en de twee krijgen ruzie. Het loopt goed af, want Ardi overwint zijn schroom en Desi krijgt haar kus. Dat is alles. Niks bed- of naaktscenes. Desi gaat voor een Indonesisch middelbare schoolmeisje nogal kort gerokt, dat wel. En de uiteindelijke `doorbraak' is een hartstochtelijke zoen.

Dat de film veel jong publiek trok, was niet te danken aan de herkenbaarheid, maar aan de rel. De meeste bioscoopgangers waren dan ook teleurgesteld. Was dat alles? Zij waren wel meer gewend! ,,Een melige soap'', zei mijn 17-jarige buurmeisje. De islamitische moraal, die door Ardi – niet heel standvastig – wordt beleden, wordt door scholieren en studenten heel wat losser nageleefd. En dat zit de Indonesische zedenmeesters hoog.

Abdullah Gymnastiar (42), beter bekend onder zijn koosnaam Aa Gym, is de populairste islamitische schriftgeleerde van Indonesië. Hij preekt wekelijks voor de commerciële zender SCTV en heeft een eigen praatprogramma. Hij praat dan ook goed, niet al te zweverig, en hij heeft het over de gewone dingen des levens. Het verhaal heeft steeds een moraal, dat wel. Aa Gym heeft de film waarschijnlijk niet gezien, maar maakte zich vooral boos over de titel. Die zou jongeren uitnodigen tot zinah (Arabisch voor overspel), want kussen is opwindend en van het een komt het ander. Onder zinah valt volgens de islam niet alleen vreemdgaan van gehuwden, maar ook seks tussen ongehuwden.

Meester Gym brak in zijn wekelijkse overweging de staf over de film, en toen was het hek van de dam. Het Instituut voor Filmcensuur (BSF), een publiek lichaam dat bioscoopfilms en vrij verhandelde video's moet goedkeuren en van een `rating' voorzien, werd overstroomd met boze brieven. Titi Said, directrice van het BSF: ,,De film bleek onrust te zaaien onder de mensen. Zij zeggen dat dit niet strookt met de waarden van onze maatschappij''.

Het BSF trok zijn aanvankelijke goedkeuring in. Multivision, de productiemaatschappij, haalde de rolprent uit roulatie en beschuldigde Aa Gym van `broodroof'.

Het besluit is een stap terug. Onder de Nieuwe Orde van oud-potentaat Soeharto (1967-1998) legde het BSF de lat hoog bij erotiek en heel laag bij fysiek geweld. Moord- en doodslag-scenes bleven ongemoeid, maar als lippen neigden en handen zochten, versprong het beeld en wandelden de geliefden plots tevreden in de tuin.

De handtastelijkheid van het BSF is de laatste jaren wat minder geworden. Zoenen mag weer, zij het niet te lang. Die ene kus en het korte rokje van actrice Masayu Anastasya vielen allang niet meer uit de toon.

De nieuwe, meer eigentijdse norm blijkt echter kwetsbaar voor publieke fatsoensoffensieven als dat van Meester Gym. Misschien moet hij een ander thema zoeken, want de wijdverbreide ambtelijke corruptie is een heel wat slechter voorbeeld voor de jeugd dan zoenen op het witte doek.