De geur van geld

W. Endstra, de geliquideerde Amsterdamse vastgoedhandelaar, zorgt ook na zijn dood voor opmerkelijke jurisprudentie.

Bijna twee jaar geleden leverden foto's van Endstra in het maandblad Quote een ongewone reeks vonnissen op. De eerste foto, in de jaarlijks `eregalerij' der rijken in de Quote 500, vond de rechter aantasting van de persoonlijke levenssfeer. De oplage van het meest winstgevende nummer moest uit de winkel.

Maar dezelfde rechter corrigeerde zichzelf een dag later, toen in de volgende Quote een nieuwe foto bleek te staan van Endstra, zittend op een bankje voor zijn kantoor. Samen met een van de Heineken-ontvoerders. Dat was nieuws, en de nieuwswaarde ging voor de bescherming van zijn privacy.

Deze week oordeelde de voorzieningenrechter in Utrecht opnieuw over Endstra's privacy, althans over de financiële privacy van de erven Endstra tegenover het besluit van de Rabo om de financiële relaties met vijf Endstra-vennootschappen te verbreken. De Rabobank verwees daarbij naar negatieve publiciteit, naar eigen naspeuringen in het betalingsverkeer van de Endstra-vennootschappen en naar justitie-onderzoeken naar de bedrijven en de persoon Endstra.

Overigens blijken maar liefst drie verschillende Rabobanken betrokken bij de financiële relaties: het hoofdkantoor in Utrecht, de lokale Rabobank IJmuiden, waar de Endstra-bedrijven zaken doen, en de Rabobank in de gemeente De Ronde Venen, waartoe onder meer Vinkeveen behoort. De Rabo heeft een zekere traditie dat zelfstandige lokale banken soms zaken doen met klanten die het hoofdkantoor hoofdbrekens kosten.

Een bank mag een krediet niet zomaar opzeggen. Ook als een onderneming op omvallen staat en de bank een strop dreigt te lijden, kan zij niet zomaar de geldkraan dichtdraaien. Zij moet de klant enige tijd gunnen om een nieuwe financier te vinden.

De rechter honoreerde de stelling van de Rabobank dat zij reputatierisco lijdt door haar eigen financieringen aan Endstra. En de rechter vond dat de bank voldoende opzegtermijn (negentig dagen) in acht had genomen.

Voor de bank én voor justitie is het een opsteker: (verdachte) onderwereldfiguren worden ontmoedigd om bij reguliere banken aan te kloppen. Justitie en wetgever zijn al jaren beducht dat fout geld via het bancaire circuit wordt wisgewassen in betrouwbaar geld. Verdachten en criminelen worden nu teruggeworpen op eigen banken uit eigen kring. En daarmee zouden de erven Endstra terug bij af zijn. Een voormalige zakenpartner typeerde Endstra eerder nog als: de bank van de onderwereld.

    • Menno Tamminga