Liegen, bedriegen en acteren

Bij goede vogelogen denkt iedereen meteen aan arendsogen. Superscherp. Of aan die van uilen, die ook `s nachts nog heel veel kunnen. Maar als je kijkt hóe vogels hun ogen gebruiken, ja, dan gaat de eerste prijs toch echt naar raven.

Raven lijken veel op de zwarte kraaien die je overal ziet, maar zijn nog groter. En ze klinken zwaarder. Iedereen wist al hoe goed raven uit hun doppen kijken. Maar de laatste tijd werd ook ontdekt hoe goed raven kijken naar hoe anderen kijken. Dat is dubbelop knap.

Neem gewone huisdieren. Als jij plotseling geschrokken opkijkt, kijken ze wel met je mee. Maar meestal lezen ze niet heel precies aan jouw ogen af wáár je naar kijkt. Ze kijken zo'n beetje in dezelfde richting. Maar sommige vogels zijn veel nauwkeuriger. Die volgen echt je blik. Tamme raven en zwarte raven kijken zo precies met je mee, dat je er zenuwachtig van wordt. Je voelt je bekeken. Niets houd je voor ze geheim.

Laatst is dat nog eens bewezen door vogelonderzoekers. Jonge tamme raven kijken al heel precies mee met mensen, alle kanten op. De raaf op de foto doet dat. De onderzoeker staat voor hem, en kijkt opeens achter hem. De raaf kijkt mee. Hé, is daar wat te zien?

Maar er is nog iets bijzonders. De raven weten ook wat jij wel of niet kunt zien, vanaf jouw plek. Stel, zo'n raaf zit op het grasveld verderop, maar jij zit achter een schuine parasol. Dan snapt die raaf dat jij niet alles kunt zien wat hij ziet. En omgekeerd. Als jij naar iets kijkt dat die raaf niet kan zien, omdat er iets voor staat, stapt hij even om de hoek. Om góed mee te kijken.

Kinderen doen er veel langer over om dat te leren. Maar jonge raven snappen dat al heel vroeg. Ze verplaatsen zich in een ander. Mooi hoor. Waar de raven dat mooie gedrag vaak voor gebruiken? Voor bedrog. Liegen en bedriegen, en acteren.

Raven trekken graag in groepen rond. Wat de één ziet, ziet de ander – denk aan voedsel of aan gevaar. Iedereen kijkt dus gezellig met elkaar mee. Maar soms wil een raaf een lekker hapje dat hij vanaf een afstandje al zag, toch voor zich alleen houden. Dat is lastig, met zoveel meekijkers. Dan acteert zo'n raaf heel knap dat hij helemaal niets gezien heeft. Hij kijkt vooral niet meer naar dat lekkere hapje. Hij stapt als het ware fluitend rond, met de vleugels op de rug. Nee hoor, let niet op mij, ik ben niets van plan. Vanuit zijn ooghoeken houdt hij dan de andere raven in de gaten. En als die allemaal niet kijken... dan slaat hij snel toe.

Zo zijn raven vaak voor elkaar aan het acteren. Heel bewust van elkaar, net mensen. Als dieren iets doen dat lijkt op wat wij doen, noemen we dat slim. Raven zijn dus de slimste vogelkijkers. Ze hebben verstand van wat anderen zien.