Door de wringer

,,We moeten hier een een soort structuur voor vinden'', stamelt Jeremy Irons, onhandig aan zijn stropdas frommelend, als hij binnenvalt bij zijn minnares, Juliette Binoche. Zij blijft onaangedaan glimlachen. Vanaf dat moment weet je: deze man gaat ten onder. In Damage speelt Irons de Britse conservatieve politicus Stephen Fleming die verwikkeld raakt in een affaire met de vriendin van zijn zoon, Anna Barton. Irons is geen acteur die grote passie kan verbeelden, maar als slachtoffer van zijn eigen obsessies is hij onovertroffen. De jongensachtige schoonheid van Binoche sluit naadloos aan bij Irons versie van Britse mannelijke begeerte, die in de regel voor het eerst ontvlamt met de spreekwoordelijke kameraden op de kostschool.

Films die het thema samenvatten in één zin zijn meestal vervelend, helemaal als die zin ook nog verwijst naar de titel. Damage bevat zo'n zin. ,,Damaged people are dangerous'', waarschuwt Anna. ,,They know how to survive.'' Maar het is wél een goede zin. Die tegenstelling is typerend voor de hele film: het verhaal is schematisch, maar toch interessant genoeg om te blijven kijken. Damage is een Frans-Britse coproductie, een constructie die nogal wat bleke films heeft opgeleverd. De botsing tussen Brits klassebewustzijn, hang naar traditie en formaliteit (met alles wat daaronder borrelt) en de Franse voorkeur voor de amour fou – die niet kan en zelfs niet mag worden verklaard – werkt hier wel, en blijft onbeslist. Regisseur Louis Malle filmt het allemaal stijlvol, maar van te grote afstand.

Anna is beschadigd door de zelfmoord van haar broer. Daarna is het haar niet meer gelukt om zich aan één persoon te binden. Dat is wat haar scheidt van haar minnaar: zij heeft de catastrofe al achter zich, die van hem ligt nog voor hem. Wie zo ruw bewust is gemaakt van de breekbaarheid van familie, krijgt een ander, misschien verwrongen, idee van trouw en ontrouw. Anna weet dat een overspelige relatie het gezin niet kan vervangen, maar het gezin is voor haar toch al kapot. Ze kan weinig meer verliezen. Stephen snapt hier allemaal niets van en dus gaat hij volledig door de wringer. David Hare, die het scenario schreef, heeft in Damage een fundamentele scheidslijn tussen mensen te pakken. Nu moet hij die nog uitwerken.

Damage (Louis Malle, 1992, GB/Fr.), Net 5, 0.10-2.15u.

    • Peter de Bruijn