Satire en filmsterren in Venetië

The Terminal van Steven Spielberg opende gisteravond het filmfestival van Venetië. ,,Escapisme is een groot goed in de bioscoop'', zei de Hollywood-regisseur.

De Gouden Leeuwen voor het palazzo del cinema op het Lido kregen gisteren even gezelschap van een grijze leeuw, die op een tot piratenscheepje omgebouwde auto was gezet. Terwijl Amerikaanse sterren als Tom Hanks en Scarlett Johansson en conservatieve Italiaanse politici, onder wie minister van cultuur Giuliano Urbani, over de rode loper naar binnen liepen, maakte een luidspreker in het piratenschip luid reclame voor Global beach, een alternatief festival op het strand van het Lido, dat morgen opent. Vlak daarvoor hadden voor de rode loper ook nog rode vlaggen gezwaaid van werknemers van shampoofabrikant Wella, een van de grootste sponsors van het festival, die protesteerden tegen de sluiting van een fabriek in Italië.

Het piratenleeuwtje was in ieder geval veel goedkoper dan de door sponsors betaalde 800.000 euro die de met echt goud bedekte leeuwen van het officiële festival schijnen te hebben gekost. Global beach protesteert verder tegen het getalsmatig oppermachtige Hollywood in het Italiaanse festival. Zelf vertonen ze onder meer een film van `No Logo' activiste Naomi Klein en Embedded van Tim Robbins, een film over de oorlog in Irak.

Maar Robbins' satire draait ook op het festival zelf, waarmee de nieuwe directeur Marco Müller een volmaakte spagaat lijkt te maken. ,,Sommige mensen zullen zeggen dat ik het festival verkocht heb aan de Verenigde Staten, andere dat ik een maoïstische communistische nostalgicus ben'', zei Müller op de openingspersconferentie in hotel Excelsior. Op het strand voor het hotel werd toen nog druk gebouwd aan een doorzichtige tent waar 's avonds 900 gasten vermaakt werden met The Terminal, de film van Steven Spielberg waarmee het festival opende.

Volgens Spielberg gaat deze film over de ervaring van alle emigranten. In The Terminal, die in Nederland over twee weken in première gaat, is daar niet zoveel van te merken. The Terminal gaat over een Oost-Europeaan uit het fictieve land Krakohzia, die strandt op het vliegveld van New York omdat er in zijn land een coup is gepleegd en zijn paspoort niet meer wordt erkend. De door Tom Hanks gespeelde man wil helemaal niet emigreren, hij komt slechts voor een sentimenteel akkefietje naar New York.

Spielberg liet zich op de persconferentie niet verleiden tot politieke uitspraken. Die deed hij wel in een interview met een van de kranten van het festival. ,,George W. Bush heeft angst, paranoia en intolerantie ons land binnengehaald'', zei de regisseur. ,,De parallel die hij trekt tussen de Tweede Wereldoorlog en de oorlog in Irak heeft me verontwaardigd. Vergeleken met hem is zijn vader een genie, die stopte tenminste op tijd.''

Tijdens de persconferentie wees Spielberg wel op het belang van escapisme. ,,Als de wereld in een crisis verkeert, is er altijd meer behoefte te ontsnappen aan het nieuws. Escapisme is in de bioscoop een groot goed.'' In The Terminal is de hoogste vorm van escapisme jazzmuziek.

Over de keuze van The Terminal als openingsfilm werd in de Italiaanse kranten onder meer gemokt door de vorige directeur van het festival, Moritz de Hadeln, die meent dat het prestigieuze festival niet geopend moet worden met een film die in Amerika al twee maanden in de bioscopen draait. Müller verdedigt zich door te zeggen dat in de film serieuze onderwerpen worden aangesneden, en het tegelijkertijd een komedie voor een groot publiek is.

Bovendien nam de film Tom Hanks mee, een van de grote Amerikaanse sterren die een filmfestival volgens Müller tegenwoordig nodig heeft om te overleven. Volgens Müller kunnen Europese acteurs even goed acteren als hun Amerikaanse collega's, maar missen ze op de een of andere manier de kwaliteiten om een ster te zijn. ,,Amerikaanse acteurs hebben nu eenmaal een extra vonk.''

Hanks, de Mickey Mouse onder de Amerikaanse filmsterren, heeft zelf geen idee waaruit die vonk bestaat. ,,Ik weet niet waaraan ik al die mooie rollen verdien. Ik denk altijd dat iemand ergens een fout maakt.''

    • Bianca Stigter