Red de Nationale Taptoe

Deze week wordt de 50ste Nationale Taptoe gehouden. Het is tevens de laatste Nationale Taptoe op defensieterrein en in de open lucht. Daarmee verliest een belangrijke Nederlandse traditie een deel van haar karakter. Op zoek naar bezuinigingen heeft Defensie de bestaande samenwerkingsovereenkomst met de Stichting Nationale Taptoe opgezegd. Er wordt weliswaar gestreefd naar verlenging van de samenwerking, maar wel met aanzienlijk verminderde ondersteuning. Geen defensieterrein meer beschikbaar, minder materiële en personele ondersteuning, minder orkesten. Vanuit bezuinigingsoptiek wellicht begrijpelijk, maar bezien vanuit de betekenis van dit evenement betreurenswaardig. Om deze oerNederlandse traditie niet verloren te laten gaan, verdient de Nationale Taptoe ruimere aandacht dan alleen van de zijde van Defensie.

Een land dat zijn tradities niet koestert verliest zijn identiteit. Eigen identiteit is een bindmiddel in de samenleving. Het geeft de mens het gevoel ergens bij te horen en verhoogt diens loyaliteit jegens de eigen natie. Hetzelfde geldt voor velen met betrekking tot het geloof. Staat en kerk zijn vanouds twee pijlers voor menselijk welzijn. Identiteitsverlies leidt tot leegte, vervreemding van de overheid, respectievelijk de kerk en tot het zoeken naar alternatieven om toch in dat gevoel van saamhorigheid te voorzien. Hoe sterk die behoefte bij velen leeft en hoe graag we die ook willen uitstralen, blijkt nergens zo duidelijk als bijvoorbeeld bij het zich uitdossen in oranje bij grote sportevenementen. Niet alleen door supporters, maar ook door politieke vertegenwoordigers en door leden van het Koninklijk Huis. Maar niet alleen bij sport is dit saamhorig hand in hand gaan zichtbaar. Ook in de beoefening van de muziek: hét middel om gevoelens te uiten zonder woorden. Zie de 4 mei-herdenking op de Dam. En kijk eens wat er gebeurt na grote rampen of ernstige misdrijven die de samenleving schokken: ineens is er dan behoefte om massaal deel te nemen aan stille tochten.

Wat heeft dit met de Nationale Taptoe te maken? Alles. Eigen identiteit leidt tot de behoefte aan grensafbakening en aan `verdediging' wanneer een ander daar inbreuk op wil maken. Krijgsmacht is zo oud als het leven zelf. Een basistraditie, vanouds ook ondersteund met muziek. `Doe den tap toe' was een oud-Nederlands signaal om de militairen, die na een dag van werken vertier zochten in de kroeg, op te roepen om terug te gaan naar de kazerne. Begonnen als tromgeroffel, later met blaaswerk erbij, ontwikkelde het signaal Taptoe zich tot een muzikale ceremonie voor het slapen gaan, waarbij tevens, bij wijze van gebed, een koraal werd gespeeld. Het zijn ook met name de vorsten die het gebruik van militaire muziek ter ondersteuning van de krijgsmacht en later ook van staatsrechtelijke ceremonieën hebben bevorderd. Krijgsmacht en vorstenhuis zijn meestal nauw verbonden.

En zo komen vanouds ook in onze Nationale Taptoe de basispijlers van onze samenleving samen: Staat (Koninklijk Huis en Defensie) en kerk. Eén keer per jaar als presentatie van de krijgsmacht aan het volk. Een uiting van saamhorigheid en bevestiging van de Nederlandse identiteit in de vorm van een zeer veelzijdige muzikale show, onder een fenomenale belichting, waarin tevens aandacht is voor de historie en voor de taken die een moderne krijgsmacht in huidige mondiale samenwerking verricht. En altijd met een moment van overdenking in een massale finale met een koraal en het Wilhelmus als afsluiting.

Dát is de Nationale Taptoe: een nationaal concert. Inmiddels overigens wel mede in het kader van internationale samenwerking tussen vele andere militaire taptoes en muziekfestivals over de gehele wereld, waarin The Netherlands National Tattoo een belangrijke spil is.

Door de verplaatsing destijds van Delft naar Breda en door de daarbij doorgevoerde andere organisatorische opzet lijkt de Nationale Taptoe enigszins uit het zicht van het Haagse verdwenen.

De Nationale Taptoe wordt thans gedwongen te zoeken naar mogelijkheden voor een doorstart: op een andere locatie en in weer een andere organisatorische opzet. Naar verluidt wordt het een indoor-evenement. Het is te hopen dat zich rond de Nationale Taptoe weer een nieuw nationaal bewustzijn ontwikkelt, leidend tot een groter (politiek) draagvlak en tot nieuwe initiatieven, zodat dit evenement over voldoende financiële en materiële ondersteuning en vooral ook militaire muziek kan blijven beschikken.

Mr. M.J. van Vliet was van 1995 t/m 2003 secretaris van de Stichting Nationale Taptoe. Hij is thans als juridisch adviseur bij de organisatie betrokken.