De koran is de bijbel niet 1

De schrijver van het hoofdartikel `De VVD over de koran' (31 augustus) veronderstelt dat Ayaan Hirsi Ali stelling neemt tegen de tekst van de koran. Dat brengt hem tot de beschuldiging dat zij, net als haar fundamentalistische tegenstanders, die tekst letterlijk neemt. De hoofdartikelschrijver gaat dan spottend verder met de retorische vraag of liberalen van plan zijn om teksten van heilige boeken te rectificeren. De beschuldiging en deze gevolgtrekking zijn allebei absurd, en getuigen van onbegrip voor het filmpje van Hirsi Ali en Van Gogh.

Natuurlijk willen liberalen geen teksten van heilige boeken rectificeren. Die teksten moeten onveranderd toegankelijk blijven, al was het maar om ons blijvend te herinneren aan de wrede idiotie van monotheïstische godsdiensten. Waar het om gaat is dat niet Hirsi Ali, maar de vrouw in de film die teksten letterlijk neemt. Het protest is niet gericht tegen de korantekst als zodanig maar tegen de mensonterende situatie dat vrouwen (maar ook mannen) zijn opgesloten in een denkwereld waarin voor die tekst geen alternatief bestaat. Die opsluiting wordt gesymboliseerd door de aanwezigheid van de teksten op haar huid. Gepijnigd namens Allah kan de als minder dan een huisdier behandelde vrouw zich in haar angst en ontreddering tot niemand anders wenden dan tot Hem. Zij kan niet buiten de totalitaire wereld van intimidatie en ontrechting treden en is dus zowel slachtoffer als medeplichtige in het fundamentalistische denkpatroon. Ze draagt haar sluier met dezelfde vrijwilligheid waarmee een circusdier zijn hok opzoekt en tevreden voelt hoe de ketting om zijn poot wordt gelegd. Ik vond de film juist daarom zo sterk omdat het accent lag op de eenzaamheid van het slachtoffer. Elsbeth Etty had liever een bloederige vertoning gezien van dichtgenaaide vagina's en weggesneden clitorissen. Dan zou de geestelijke marteling geheel buiten beschouwing zijn gebleven en de film zou zijn intensiteit hebben verloren.

De taak om deze vrouwen uit de in beeld gebrachte geestelijke opsluiting te bevrijden, is verre van eenvoudig en het is dus de vraag of Hirsi Ali haar politieke doelstellingen kan bereiken. Dat neemt niet weg dat zij bewondering en steun verdient.