Zeven portretten uit Sint Petersburg

Piter is een van de laatste films die wordt uitgebracht in DocuZone oude stijl, het door het Filmfonds opgestarte initiatief om meer (Nederlandse) documentaires in de filmtheaters te krijgen. Beamers en dvd'tjes werden de goedkope plaatsvervangers van filmrollen en projectoren om het zo mogelijk te maken om elke één à twee weken een documentaire in première te laten gaan. Piter is naar inhoud en vorm ook een film die karakteristiek is voor het Docuzone-repertoire tot dusver: van de handheld-cameravoering tot de impressionistische verteltrant, waarin observaties prevaleren boven duiding.

De filmende broer en zus Frank en Jessica Gorter waren al langer geïnteresseerd in het leven in het Rusland van na de perestrojka. Eerder maakten zij bijvoorbeeld Ferryman across the Volga (1998) en in Piter keren ze terug naar het toneel van Jessica's eindexamenfilm: St. Petersburg, of zoals de inwoners van de stad liefkozend zeggen: ,,Piter''.

Ze portretteren `zeven personages op zoek naar een regisseur', zeven mensen die hun leven ernstig zagen veranderen toen de zekerheden van het communisme wegvielen. Ze weten ook niet echt of hun levens er wel béter op zijn geworden sindsdien. De voormalige partijbons Alexander Ivanov is nu directeur van een bloemenimperium, de hoogbejaarde Jelena Jakovlevna leeft nog steeds zoals haar ouders in het pre-revolutionaire Rusland. Het is net alsof het allemaal niet uitmaakt.

De intrigerendste beelden zitten al meteen aan het begin. Een man – of is het toch een vrouw? – verzamelt lege flessen in het park. Een passante mengt zich geagiteerd in dit gefilmde tafereel. Waarom nu die clichébeelden van misère? Dat is Rusland en een Rus onwaardig. Daarvoor leen je je niet. Het antwoord op haar vraag geeft de film niet. Maar even lichten de makers een tipje van de sluier op, even laten zij zien dat Rusland vele gezichten heeft, misschien nog wel meer dan de zeven die zij om dramaturgisch ongetwijfeld moverende redenen in hun film hebben opgenomen. In dat beeld schuilen de kracht en de zwakte van deze film.

Piter. Regie: Frank en Jessica Gorter. In: 15 DocuZone theaters.