Kijk eens wat ik vond op zolder

Weer een boekhoudschandaal. En nog wel in Rotterdam. Uitgerekend 125 jaar nadat Lodewijk Pincoffs in allerijl de wijk nam naar de Verenigde Staten, toen zijn zakelijk imperium in en rond de Rotterdamse haven instortte. Hij bleek een meester in financiële kunstgrepen, die zijn Afrikaansche Handelsvereeniging bankroet achterliet, zonder dat zijn geldschieters van de malversaties iets hadden gemerkt.

De gemeente ontfermde zich over de boedel. Het Pincoffs-schandaal gaf de aanzet tot de onafhankelijke externe controle van de boeken van ondernemingen.

Nu zit Rotterdam weer met de brokken. Onduidelijk is wat de schade is van de garanties van zo'n 100 miljoen euro die de directeur van het Havenbedrijf Rotterdam aan twee banken heeft verstrekt. Hij deed de transacties kennelijk zonder dat de gemeente als eigenaar, de accountants als controleurs, of de commissarissen als toezichthouders dat wisten.

Het is een financiële schok die tot in Den Haag wordt gevoeld. Allereerst is er de vraag of de verliezen van het Havenbedrijf gevolgen hebben voor de begroting van de gemeente Rotterdam. Minister G. Zalm van Financiën doet juist zijn best om de hardnekkige en voor hem onbeheersbare tekorten van de lagere overheden terug te brengen.

De lagere overheden hebben een tekort van ongeveer 2 miljard euro, dat is ruim 0,4 procent van het bruto binnenlands produkt. Het totale tekort van rijk en lagere overheden mag niet de 3 procent overschrijden, de bovengrens van de Europese begrotingsregels.

Een (theoretische) strop op de garanties van 100 miljoen die tot een overeenkomstig tekort zou leiden op de Rotterdamse begroting is een twintigste van het tekort van de lagere overheden in de twaalf maanden tot juni van dit jaar.

Maar Zalm is niet alleen rijksschatkistbewaker, hij is ook zakenpartner van Rotterdam. Hij investeert samen met de gemeente en het Havenbedrijf bijna 1,3 miljard euro in de aanleg van de Tweede Maasvlakte én in het Havenbedrijf zelf. Als mede-investeerder is hij gebaat bij een adequate vermogenspositie van het Havenbedrijf, maar dan wel zonder tekorten op de Rotterdamse begroting.

Een van de mogelijkheden: de gemeente zet een deel van haar lening aan het Havenbedrijf om in nieuwe aandelen van het Havenbedrijf. Zeg maar: een kapitaalinjectie met gesloten beurzen.

Een boekhoudschandaal oplossen met creatief boekhouden hoeft niet fout te zijn, mits de accountant ditmaal wel wordt geïnformeerd.