Israëls illusie bloedig verstoord

In Israël was de laatste maanden een sfeer ontstaan van `de intifadah is voorbij'. De bewaking verslapte. Maar het was een vorm van zelfbedrog, zo bewijst de dubbele zelfmoordaanslag in Beersheva.

Als de wrakken van de Metro Dan-bussen 6 en 13 in de hitte zijn weggesleept, de lichamen van de 16 omgekomen passagiers en de twee Palestijnen door de ultraorthodoxe broeders van Zaka in plastic zakken zijn verpakt, heeft Pini Badash, hoofd van de regionale raad van Beersheva, iedere Israëlische politicus van naam de huid volgescholden.

Via de nationale en internationale media, via de mobiele telefoon en middels luide stem laat de kleine, maar stevig gebouwde Likudbaas, midden vijftiger, op het kruispunt van de drie hoofdstraten in de woestijnstad de hele wereld weten: ,,(Premier) Sharon, (minister) Mofaz, zijn slappelingen. Als er een hele grote muur rondom Hebron was gebouwd, was dit nooit gebeurd. Dit is geen raketwetenschap. Het hek in het noorden beschermt Tel Aviv, Netanya en Haifa tegen terroristen maar er is geen hek om het zuidelijk deel van de Westelijke Jordaanoever. De bouw wordt steeds maar uitgesteld en uitgesteld. Hebron ligt hier maar 50 kilometer vandaan. Zelfs een aantal checkpoints is opgeheven, het is bijna een open weg. Het was gewoon wachten op de terrorist die de eerste aanslag in Beersheva zou plegen. Dat weet Sharon, dat weet Mofaz, want dat heb ik hun al vele malen voorspeld en geschreven in negen brieven. Nooit antwoord gekregen, nooit, nooit.'' Hij krijgt bijval van omstanders, en later op de avond van generaals en andere `veiligheidsexperts' die de avondprogramma's op tv vullen en van de commentatoren in de ochtendkranten.

En Pini Badash wist, net als iedereen die met enige regelmaat in Palestijnse gebieden komt, dat de betrekkelijke rust van de afgelopen maanden in Israël – op 11 juli een aanslag met een dode, op 14 maart 10 doden in de havenstad Ashdod – maar schijn was. De verhalen over een tijdelijk bestand wegens de Olympische Spelen – onder andere Arafat had opgeroepen tot `Olympische vrede' – hadden een hoog fictie-gehalte.

Geen week is sinds de liquidaties van de Hamasleiders sjeik Ahmed Yassin en Abdel Aziz Rantisi in april en mei van dit jaar voorbijgegaan of er zijn van vanuit de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever pogingen ondernomen wraak te nemen. Speculaties in Israël dat Hamas niet meer bij machte was aanslagen uit te voeren, ergerden de radicale Palestijnen mateloos en woordvoerders van zowel Hamas als de Aqsabrigades voorspelden dat ,,de dag van zoetsmakende wraak'' zeker zou aanbreken. Om precies te zijn op 31 augustus om vijf voor drie in Beersheva in de Negev-woestijn. Een relatief makkelijk doel, want goed te bereiken vanuit Hebron en een stad met een tamelijk relaxed bewakingsregime. Er was hier immers nog nooit iets gebeurd.

In héél Israël was de afgelopen maanden een sfeer ontstaan van `het is voorbij, de intifadah is uitgeblust'. De politie constateerde dat bewakers van winkelcentra, bioscopen en busstations nonchalanter werden, undercover-agenten smokkelden nepbommen in tassen langs de particuliere bewakers van scholen, twee bibliotheken en overdekte winkelcentra, restaurants besloten de dure post `bewaking' te schrappen. De toestroom van toeristen – vooral Fransen hebben voor het hotelwezen aan de kust de zomer van 2004 memorabel gemaakt – en de opleving van de onroerend goed markt wekten de indruk alsof `het' voorbij was.

Een illusie, een vorm van gezichtsbedrog en van zelfbedrog. Geen dag is voorbij gegaan zonder dodelijke confrontaties tussen het leger en Palestijnse groeperingen. De zomer van 2004 wordt in de Gazastrook herdacht als een bloedige periode met voortdurende acties, afsluitingen en bombardementen. Nablus, Jenin en Betlehem zijn omsingelde, belegerde steden, waar dagelijks Palestijnen sterven. De Israëlische nederzettingen en kolonisten op hun beurt liggen, zeker in de Gazastrook, onder nachtelijk mortiervuur. De uitbreiding van de nederzettingen, de acties van leger en luchtmacht, de ondergrondse, maar altijd opzwepende retoriek van Hamas, de interne strijd om de opvolging van Arafat zorgden voor een blijvend explosief klimaat in de Palestijnse gebieden. Het was slechts een kwestie van tijd voordat cellen van Hamas of de Aqsabrigades door het net van het Israëlische leger en Shin Bet zou kruipen. Voor Palestijnen noch Israëliers is het een verrassing dat de terreuraanslag, of ,,de operatie'' in Hamasjargon, uit Hebron komt en de daders, Ahmed Qawasmeh (26, eigenaar van een winkel, Bus 6) en Nissim al-Jabri (20, bouwvakker, Bus 12) deel uit maken van de twee grootste familieclans in de stad.

Pogingen om via Route 60 in Hebron te komen stuiten gisteravond bij de nederzettingen Kiryat Arba op gesloten militaire wegversperringen en zogeheten vliegende checkpoints. Paracommando's zijn afgelopen nacht en vanochtend begonnen met de jacht op onder andere Imad Qawasmeh, die het hoofd van de Hamascel zou zijn.

,,In vergelijking met Gaza-stad zijn er in Hebron minder verraders en zijn de Hamascellen beter van elkaar gescheiden. Hier in Gaza weet iedereen meteen alles en daarom was het zo makkelijk om Yassin en Rantisi te pakken, hoewel zij waren ondergedoken'', zegt de Palestijnse journalist Safwat al-Kahlut vanuit Gaza-stad, waar net als in andere Palestijnse steden de dubbele aanslag toegejuicht werd en de leiding van Hamas de diepste kelders heeft opgezocht.

Ongetwijfeld zal het leger erin slagen een of meer leiders van Hamas, Islamitische Jihad of de Aqsabrigades uit te schakelen. De strategie van liquidiaties, in combinatie met de massale arrestaties en de bouw van het veiligheidshek hebben de afgelopen maanden immers voor schijnrust gezorgd. De series aanslagen in 2001, 2002 en 2003 zijn onderbroken met steeds langer durende periodes van stilte, althans in Israël zelf.

Maar ook de vierde, vijfde en soms zesde generatie van leiders slaagt er in door de zeer kostbare Israëlische linies van soldaten, tanks, beton en prikkeldraad heen te breken. Bovendien vormen de militaire bezetting, de dagelijkse begrafenissen en het groeiend aantal vaders, broers en andere familieden in de gevangenissen voor de Palestijnen iedere dag opnieuw een bron van dodelijke inspiratie. Vrede in Israël en de Palestijnse gebieden is zonder een politiek vergelijk onder Amerikaanse leiding net zo'n illusie als de ontspannen zomer aan de stranden van Tel Aviv en Netanya.

    • Oscar Garschagen