`Iemand moet laten zien dat hij de baas is'

Kamerlid Wilders balanceerde vanmorgen nog steeds op de rand van een breuk met zijn fractie, de VVD. ,,Het trieste is dat mijn verhouding met Van Aartsen altijd heel goed was.''

Hij heeft er een nachtje over geslapen, maar veel heeft dat niet veranderd, verzucht Tweede-Kamerlid Geert Wilders. Hij balanceerde vanmorgen nog steeds op de rand van een breuk met zijn fractie, de VVD. Thuis in Utrecht wachtte hij op een telefoontje voor een gesprek met fractieleider Van Aartsen, later vandaag. ,,We gaan kijken of er ruimte is om eruit te komen. Ik hoop echt dat dat kan.''

Gisteren kwam naar buiten dat fractieleider Van Aartsen niet van Wilders accepteert dat hij vasthoudt aan zijn verzet tegen onderhandelingen met Turkije over toetreding tot de Europese Unie. De EU beslist hierover later dit jaar, Van Aartsen wil het `ja' van de VVD laten afhangen van de vraag of Turkije voldoet aan de gestelde criteria. Wilders is principieel tegenstander van toetreding van het islamitische land.

Gisteren was Wilders woedend dat het conflict met Van Aartsen uitlekte. In de fractie dreigde hij op te stappen. Later trok hij emotioneel ten strijde op een inderhaast belegde persconferentie. ,,Van mijn standpunt over Turkije zal ik nooit afwijken'', herhaalt hij vanmorgen.

Gaat het alleen om `Turkije'?

,,Nee, het gaat om veel meer. Turkije is maar een symbool. Ik ben gewoon een testcase geworden voor rust in de fractie. Er moet iemand laten zien dat hij de baas is. Vorige week heb ik met Van Aartsen gesproken over het tienpuntenplan dat ik voor de VVD-afdeling Limburg heb geschreven. Van Aartsen maakte duidelijk dat hij komend weekeinde unanieme fractiestandpunten wil over Turkije en aanpassing van het kiesstelsel. Hij zal op deze punten geen afwijkingen tolereren, ook niet van mij. Maar ik moet kunnen zeggen wat ik vind. In de Kamer pas ik mij meestal wel aan, ik ga niet onze woordvoerder Verkeer interrumperen. Maar bij de partij in het land moet ik kunnen zeggen wat ik denk. Ik wil niet à la China bij een afdeling alleen maar de fractiestandpunten A, B, C, D uitdragen. Als je je moet gedragen als parlementariër van het Chinese Volkscongres, kan je geen discussie hebben.''

U noemde uw fractiegenoten eerder `grijze muizen'.

,,Daar zal het zeker mee te maken hebben. Inhoudelijk wijk ik niet veel af, mijn probleem zit vooral in de bijvoeglijke naamwoorden en de oneliners. Ik heb daarover ook spijt betuigd. Ik heb al gezegd dat ik het betreur dat ik heb gezegd dat ik hoofddoekjes wel rauw lust - dat leidt af van de inhoud. Maar ik kom wel met plannen en ideeën. Dat heb ik gisteren ook in de fractie gezegd: `Prolifereren jullie dan eens, zet er eens een idee tegenover! Dan hebben we discussie.' Partijvoorzitter Van Zanen heeft gezegd dat hij van de VVD een debat- en ideeënpartij wil maken. Dan heb je zoiets als mijn tienpuntenplan nodig, voor het debat.''

Voelt u zich nog wel thuis in de VVD-fractie?

,,Ach, als je zelf scherp formuleert moet je ook een dikke huid hebben. De fractie hoeft ook niet mijn grootste vriendenclub te zijn. Moeilijker te slikken is dat collega's achter je rug naar de media lekken dat je een conflict hebt, om je te beschadigen. Dan voel je je eenzaam en verraden. Maar ik probeer dat aan mijn idealen ondergeschikt te maken. Ik zit in de Kamer om effectief te zijn.''

Kan dat nog als eenpersoonsfractie?

,,Dat weet ik niet. Ik zal in elk geval niet als eenling in de Kamer blijven. Dan ga ik me organiseren, andere mensen zoeken. Maar daar wil ik nu nog niet en detail over nadenken. Dan is het voor mezelf alsof ik de knop al heb omgedraaid. Ik hoop juist dat het nog goedkomt.''

Heeft u steun van gelijkdenkende fractiegenoten?

,,Nee, eigenlijk niet. Het is toch ieder voor zich. Het is mijn probleem, dat moet ik oplossen. Maar ik heb wel veel steun uit de achterban gehad. Ik kreeg gisteren 1.017 e-mails op één dag, dat heb ik nog nooit meegemaakt. De telefoon stond bij mijn medewerkster de hele dag roodgloeiend. En in mijn eigen Limburg krijg ik ook steun, van ex-Kamerlid Van Rij en uit de Kamerkring Limburg. Dat doet wel goed.''

Waarom botst Van Aartsen juist nú met u?

,,Ik denk dat iedereen in de vakantie heeft nagedacht over het nieuwe politieke seizoen. Het trieste is dat mijn verhouding met Van Aartsen eigenlijk altijd heel goed was. Ik was ook voorzitter van de commissie in de fractie die de profielschets maakte voor de nieuwe fractievoorzitter. Toen werd hij gekozen. Inhoudelijk liggen we meestal dicht bij elkaar.''

Het is nu wel een prestigestrijd geworden.

,,Ja, ik hoop dat het niet alleen om prestige gaat en dat we er uit komen.''

Heeft u met partijleider Zalm gesproken?

,,Ja. Hij heeft me gebeld en gezegd dat hij alles zeer, zeer betreurt. Hij hoopt dat ik alles oplos en erbij blijf. Nee, hij heeft geen steun aangeboden. Ik spreek met meer mensen vandaag, ook met Kamervoorzitter Weisglas en minister Kamp (ex-kandidaat-fractievoorzitter, red). Ik weet niet wat voor zin het allemaal heeft, maar ik praat met iedereen. Ik duik niet weg.''

    • René Moerland