En dan gaan de heli's ook al weg

Den Helder is de marinehoofdstad van Nederland. Maar nu dreigt het vliegkamp De Kooy wegbezuinigd te worden. ,,Er zijn hier al duizenden banen verdwenen bij de marine, het gaat maar door.''

Vanuit zijn royale werkkamer kan directeur R. Hijmans van Den Helder Airport de lawaaiige helikopters zien komen en gaan. Ze voeren zo'n dertig vluchten per dag uit. Trots wijst hij op het blinkende geelzwarte Search and Rescue-toestel, dat sinds november op de luchthaven staat gestationeerd. ,,Ik kan me niet voorstellen dat dit allemaal verdwijnt'', zegt Hijmans.

Afgelopen maandagavond werd hij ,,verrast'' door het televisiebericht dat minister Kamp (Defensie, VVD) marinevliegkamp De Kooy wil `wegbezuinigen'. Gebeurt dat, dan is de kans groot dat Den Helder Airport – vorig jaar nog voorzien van een nieuwe terminal – moet sluiten.

,,Wij krijgen de exploitatie in ons eentje vermoedelijk niet rond'', legt Hijmans uit. Op zijn vliegveld, dat tegen betaling gebruik maakt van de startbaan, de platforms en de verkeersleiding van de marine, werken ongeveer driehonderd mensen. Als Defensie inderdaad `snijdt', verdwijnen in totaal circa achthonderd arbeidsplaatsen. ,,Het zou een ramp zijn voor de regio'', meent directeur Hijmans.

Op De Kooy vliegen vooral helikopters: de 21 Lynx-toestellen van de marine, en tien à vijftien civiele Sikorsky's in dienst van de maatschappijen Bristow en Schreiner. Die bedrijven vervoeren per jaar 120.000 werknemers naar 110 `Nederlandse' gaswinplaatsen in de Noordzee.

Na Stavanger en Aberdeen is Den Helder Airport volgens zijn directeur de grootste offshore-luchthaven van Europa. ,,We liggen ideaal. Binnen twee minuten zijn de helikopters op zee. Als we onverhoopt zouden verdwijnen, moet het personeel van de oliemaatschappijen vanuit Eelde of Rotterdam naar de Noordzeeplatforms. Dat betekent vele extra uren vliegen en dus méér milieuvervuiling.''

Het personeel van de marinebasis en Den Helder Airport is heel terughoudend met commentaar op het sluitingsplan van Defensie. Maar in de Noord-Hollandse gemeente zijn daarover kritische geluiden te horen. Bijvoorbeeld uit de mond van J. de Graaf, die met een collega in het centrum loopt. ,,Den Haag neemt Den Helder alles af'', vindt hij. ,,het ene na het andere onderdeel van de marine verdwijnt. Hun helikopters schijnen naar Gilze-Rijen in Brabant te verhuizen. Wat moeten die daar nou?'' ,,Het zijn harde klappen'', oordeelt zijn collega. ,,Den Helder heet de Nederlandse marinestad. Wat is er nog van over? Bijna niks meer.''

Wethouder R. Waltmann (VVD) van Den Helder noemt het mogelijke verdwijnen van het marinevliegkamp en Den Helder Airport ,,een gigantische dreun, die we niet eenvoudig te boven zullen komen. Er zijn hier de laatste jaren al duizenden banen verdwenen bij de marine, het gaat maar door.''

B.Fritzsche, voorzitter van de VVD in Den Helder, voelt zich ,,zeer in de steek gelaten'' door zijn partijgenoot, minister Kamp. Hij wijst bovendien op de steun die het parlement vorig jaar (,,Kamerbreed'') toezegde: ,,Den Helder zou worden gecompenseerd voor allerlei verlies. En nu krijgen we dit.''

Zeer teleurgesteld was Fritzsche vanochtend toen hij de kop in het Noordhollands Dagblad las: `Kamermeerderheid steunt sluiting De Kooy', stond er geschreven. ,,De Tweede Kamer maakt zo een karikatuur van zichzelf. Ik vind dat er een spoeddebat moet komen over Den Helder. Lely legde de polders hier droog, het lijkt wel of Den Haag ons weer onder water wil zetten.''

Tweede-Kamerlid H. van Baalen (VVD) zei vanmorgen dat een spoeddebat over de `De Kooy' ,,geen zin'' heeft, ,,want wij hebben de helikopterstudie van de minister nog niet gezien. Die krijgen we pas met Prinsjesdag.'' Van Baalen zegt dat zijn partij en D66 daarna moties en amendementen zullen indienen over de kwestie. Want de VVD-fractie is vóór het openhouden van het marinevliegkamp. ,,De helikopters moeten dicht bij de vloot blijven'', legt hij uit, ,,de bemanning moet toch kunnen oefenen met de bemanning van de fregatten? In andere landen gaan ze zo ook te werk.'' Bovendien, aldus het Kamerlid, ,,sluiting van het marinevliegkamp komt hard aan in Den Helder. Wij willen juist dat de stad economisch staande blijft.''

Hij hoopt dat minister Kamp ,,de tijd benut'' om ,,goede afspraken'' te maken met Den Helder en de provincie Noord-Holland. Vandaag had wethouder Waltmann een gesprek met staatssecretaris Van der Knaap (Defensie). `De Kooy' stond bij dat onderhoud niet op de agenda, maar de verontruste Waltmann (,,officieel hebben wij nog niets gehoord over de plannen tot sluiting'') zal de kwestie zeker aankaarten.

Directeur Hijmans van Den Helder Airport: ,,Er zijn in deze zaak meer scenario's mogelijk. Ik wacht af, ik ga ervan uit dat het meevalt.'' Hij wil zijn bedreigde luchthaven juist verder ontwikkelen. Afgelopen jaar zijn de activiteiten al toegenomen. Skyline Aviation begon te vliegen met zakencharters. En de Kustwacht concentreerde haar vliegactiviteiten op Den Helder. Het eerste toestel komt dit jaar aan, het tweede volgt in de loop van 2005. De vliegtuigen worden ingezet voor het opsporen van milieudelicten op zee, voor reddingswerk en het bestrijden van smokkel.

,,Ik kan me niet voorstellen dat dit allemaal verdwijnt'', herhaalt Hijmans bij het afscheid. Buiten ronken de helikoptermotoren. Het ruikt naar kerosine. De passagiers zoeken, gehinderd door de harde wind, hun weg naar de ingang. Het zijn bijna louter mannen: personeel van de oliemaatschappijen dat de Noordzee op gaat.

    • Guido de Vries