`Betrek Kamer intensiever bij infraprojecten'

De Tweede Kamer stond ,,machteloos'' tegenover beslissingen van topambtenaren over grote infrastructurele projecten zoals de Betuweroute. De Kamer moet daarom eerder en intensiever bij de besluitvorming over grote projecten betrokken worden.

Dat zei oud-Kamerlid Van Walsem (D66) vanmorgen tegen de Tijdelijke Commissie Infrastructuurprojecten, de commissie-Duivesteijn. Van Walsem was van 1998 tot 2002 voorzitter van de commissie Rijksuitgaven van de Kamer. De commissie onderzoekt de kostenoverschrijdingen bij Betuweroute en HSL-Zuid en wil de Kamer in de toekomst betere controle geven op dergelijke projecten.

De topambtenaren van de ICES (Interdepartementale Commissie Economische Structuurversterking), gaven geen informatie aan de Kamer over de afwegingen die een rol gespeeld hadden bij adviezen aan het kabinet. De ICES neemt in overleg met de Rijksplanologische Commissie (RPC, een ambtelijk voorportaal voor de ministerraad) de financieel economische beslissingen bij de grote projecten. De adviezen van de RPC zijn openbaar, die van de ICES niet.

Volgens Van Walsem was er sprake van ,,een zakenkabinet achter het kabinet''. ,,Wij hadden als Kamer niet het idee dat we erg serieus werden genomen door de ICES. Het ontbrak ons ook aan invloed op deze organisatie.''

Als de Kamer via een motie afdwong dat er alsnog informatie kwam over de interne afwegingen van de ICES, dan werd ,,een enorme stapel papier'' opgestuurd. ,,Daar kwam je als Kamerlid nooit meer uit, je werd doodgegooid met informatie.'' Die ,,attitude'' moet anders, zei Van Walsem. Hij pleitte ervoor dat de Kamer in de toekomst ook ambtenaren die verantwoordelijk zijn voor grote projecten moet kunnen horen. ,,Als ze slecht presteren, moeten ze ontslagen kunnen worden'', zei hij.

Oud-topambtenaar Ad Geelhoed, als secretaris-generaal van Economische Zaken tussen 1990 en 1997 voorzitter van de ICES, verklaarde niet te weten waarom de adviezen van de ICES niet openbaar gemaakt werden. ,,Ik zou daar geen enkel bezwaar tegen gehad hebben'', zei hij vanmorgen tegen de commissie. ,,Het zou de Kamer hebben kunnen helpen bij de beslissingen over grote projecten.''

Geelhoed verklaarde zich voor te kunnen stellen dat de Kamer zich machteloos voelde bij de afwegingen van de ICES. ,,Dat proces zou transparanter en beter kunnen. De afwegingen zijn simpel op te schrijven'', aldus Geelhoed. Hij zei ook dat de Kamer wel degelijk een serieuze speler was in de afwegingen van de ICES. ,,Wij hielden rekening met de politieke en maatschappelijke constellatie.'' Maar het is de eigen verantwoordelijkheid van de Kamer om de achterliggende informatie op te vragen, zei hij. ,,De ICES is geen club van mannen in witte pakken geweest'', zei hij. ,,Wij gaven naar beste weten advies.''

De investeringen die in 1997 door de ICES werden voorgesteld, betroffen destijds in totaal 130 miljard gulden aan plannen.