Ambtenaar, geen inspecteur

Sommige beroepen hebben hun imago niet mee. Vandaag een kijkje in de wereld van een belastinginspecteur. ,,We pakken niet meer dan van de wet mag.''

Op het bureau van belastinginspecteur Auke Wouda (51) liggen vandaag geen stapels met werk. Zijn computer staat uit, zijn kast is op slot. ,,Alles wat hier gebeurt, is geheim'', legt hij uit in zijn kamer op de vijfde verdieping. Het verklaart waarom bezoekers eerst door drie met pasjes beveiligde deuren moeten. En van de voordeur tot Wouda's kantoor worden begeleid, zodat ze geen kans krijgen rond te snuffelen.

Wouda werkt al 27 jaar bij de belastingdienst en wil er niet meer weg. In de regio Alkmaar controleert hij of middelgrote en grote bedrijven genoeg vennootschapsbelasting betalen, de belasting die wordt geheven over winst. Ook geeft hij voorlichting aan collega's en belastingadviseurs.

,,Vroeger kwamen alle aangiftes op kantoor binnen'', vertelt Wouda. De inspecteur besloot of ze door de beugel konden. Tegenwoordig bepaalt de computer dat, inspecteurs krijgen alleen nog de probleemgevallen onder ogen. Efficiënter en eerlijker, vindt Wouda, want voor de computer is iedereen gelijk. Hoe het apparaat vaststelt welke aangiftes kloppen, weet bijna niemand. ,,Ook ik niet.''

Door zijn specialisatie heeft Wouda meestal niet te maken met ondernemers maar met hun adviseurs. ,,Bijna niemand doet de aangifte vennootschapsbelasting zelf.'' Wouda is allang blij. Van collega's hoort hij soms dat ze tijdens controles in het koudste kamertje van het huis worden weggestopt. ,,Of dat er grote honden liggen.'' Met consulenten heeft hij zulke problemen niet. Hij heeft ook nooit ruzie. ,,Je bent het alleen fiscaal oneens. Het geld behoort niet toe aan de consulent.''

Wouda's werk bestaat voor een groot deel uit onderhandelen. Je vrouw meenemen op zakenreis omdat je je anders zo alleen voelt, is dat aftrekbaar? Nee, vindt Wouda. Maar stel dat je je Russische vrouw meeneemt naar Rusland, omdat ze zo goed de taal spreekt? Dan zou je wellicht een deel mogen aftrekken. ,,Maar misschien gaat ze gewoon bij haar moeder op bezoek.'' Het verschil tussen een zakendiner en een familie-etentje kun je ook niet aan het bonnetje aflezen. Alhoewel: ,,Is een bonnetje gedateerd op zondag? Staat er een kindermenu op? Dan heeft de ondernemer een moeilijk verhaal.''

Het afleiden van de belastinginspecteur met eindeloos veel kopjes koffie en een uitgebreide rondleiding door het bedrijf, werkt volgens Wouda niet. ,,Dan blijven we gewoon wat langer zitten.'' Rondleidingen vinden inspecteurs juist leuk, zegt hij. ,,Dan zie je makkelijker wat er achter die cijfers zit.''

De belastingdienst is Wouda's eerste en enige werkgever. In de laatste klas van de middelbare school was hij vastbesloten wiskunde te gaan studeren, totdat de decaan hem een folder van de belastingdienst liet zien. Als hij fiscaal recht ging studeren, zou hij een beurs krijgen van het ministerie van Financiën, op voorwaarde dat hij daarna acht jaar bij de belastingdienst zou werken. Hij slaagde als een van de weinigen voor het toelatingsexamen en dacht: dat moet iets voor mij zijn.

Wouda begrijpt niet dat de belastinginspecteur in de categorie `beroepen met een negatief imago' valt. ,,Ik denk dat men denkt dat de inspecteur zoveel mogelijk wil binnenhalen. Maar dat is onzin. Er zijn wetten en wij kijken of iedereen zich daaraan houdt.'' Soms kondigt de belastingdienst van tevoren aan dat ze bepaalde branches extra gaan controleren. ,,Je denkt misschien: als ze het aankondigen, vinden ze niks.'' Maar daar gaat het niet om. ,,Als ondernemers zeggen: ze komen langs, dus nu ga ik het goed doen, dan zijn we ook geslaagd.'' Wouda is niet gevoelig voor klagers die vinden dat de belastingdienst hen kaal plukt. ,,We pakken niet meer dan mag, maar ook niet minder dan moet. Als je vindt dat de belasting te hoog is, moet je klagen bij het parlement.''

Maar als Wouda ergens zijn beroep moet invullen, noteert hij toch `ambtenaar' in plaats van `belastinginspecteur'. ,,Ik loop er niet mee te koop.'' De belangrijkste reden is dat hij niet wil worden overspoeld met vragen. Tips en trucs geeft Wouda zijn kennissen niet. ,,Ik hecht erg aan de geheimhouding.'' Maar de meeste vragen gaan toch over de aangifte inkomstenbelasting – en dat is niet zijn vakgebied. ,,Ik zeg dat ik werk met bedrijven, dan heb ik de meeste mensen wel afgeschud.''

Dit is een rubriek over beroepen met een negatief imago. Volgende week: de paparazzo.

    • Elske Schouten