Acht dikke dossiers voor één ESF-subsidie

Gemeenten doen in toenemende mate een beroep op subsidies uit het Europees Sociaal Fonds. Maar de horden zijn hoog.

De Hengelose wethouder B. Otten heeft de afgelopen week uit heel Nederland collega's aan de telefoon gehad. Hoe het toch kon dat Hengelo er in slaagde om in één klap acht miljoen euro subsidie los te peuteren uit het Europees Sociaal Fonds (ESF), een subsidiekanaal voor scholings- en werkgelegenheidsprojecten dat als stroperig en bureaucratisch te boek staat. Gemeenten en opleidingsinstituten doen weliswaar in toenemende mate een beroep op ESF-geld, maar er blijft nog veel geld ongebruikt in Brussel liggen. In 2002 ging het om honderd miljoen euro.

Gemeenten moeten niet denken dat het binnenhalen van ESF-geld makkelijker is geworden, waarschuwt Otten (PvdA). ,,De horden zijn nog steeds even hoog.'' Maar ze moeten zich niet te veel laten leiden door de negatieve beeldvorming. Gemeenten schrikken terug voor de administratieve rompslomp of door de ophef rond het onjuist gebruik van subsidies in de periode 1994-1999. Nederland moest 240 miljoen euro terugbetalen, een bedrag dat deels is verhaald op gemeenten.

Hengelo, dat jaarlijks gemiddeld anderhalf miljoen euro ESF-subsidie heeft gekregen, heeft geen slechte ervaringen. Hoe dat kan? ,,Een kwestie van kennis en contacten'', verklaart J. Reuvers, sectorhoofd werk en subsidies van de gemeente Hengelo. Halverwege de jaren tachtig ging hij als eerste `pionieren' met ESF-geld, inmiddels zijn drie ambtenaren fulltime hiermee bezig. Zij staan in direct contact met het ESF-agentschap in Zwolle dat de subsidieaanvragen afhandelt. ,,Hierdoor is er wederzijds vertrouwen.''

Belangrijk is ook, zegt wethouder Otten, dat Hengelo geen gebruik maakt van externe bureaus die adviseren waar en hoe subsidie binnengehaald kan worden. ,,Voor ons is subsidie een middel en geen doel. Wij hoeven niet altijd het maximale bedrag. Dat is een groot verschil met `subsidiologen' die zoveel mogelijk omzet willen halen. De kans dat er ongelukken gebeuren is dan ook groter.''

Hengelo kent inmiddels aardig de weg door de papierberg. Ter illustratie zet Reuvers acht gele dossiermappen op tafel; de inhoud hoort bij een scholingssubsidie van 75.000 euro. Om alleen al de subsidieaanvraag te kunnen doen, moest een draaiboek van 98 pagina's worden overlegd. Een ambtenaar heeft aan deze enkele subsidieaanvraag een slordige vierhonderd uur gewerkt. En dat was ,,vrij doorsnee''. Voor afhandeling van de nu net binnengehaalde subsidie van acht miljoen euro is het komende jaar een extra ambtenaar nodig.

De subsidie is aangevraagd namens 25 zorginstellingen in de regio Twente/Oost-Achterhoek. Met het geldbedrag van acht miljoen, dat ze zelf moeten verdubbelen, kunnen de verzorgingstehuizen, ziekenhuizen en thuiszorgorganisaties de komende twee jaar tienduizend werknemers bijscholen. De scholing loopt uiteen van computercursussen tot medische opleidingen. Het belang van de gemeente Hengelo is dat het geschoolde personeel doorstroomt naar andere banen waardoor er aan de onderkant van de arbeidsmarkt vacatures ontstaan voor mensen uit de bijstand of herintreders. Voor de werkgevers in de zorgsector was het zelfstandig aanvragen van ESF-geld ondoenlijk. Otten: ,,Wij kunnen het aan vanwege onze jarenlange ervaring, maar veel kleine instellingen en gemeenten lukt het echt niet alleen. Dat is raar, want daar zijn ook mensen die geschoold moeten worden.''

Sinds Nederland door Brussel op de vingers is getikt, is de controle op de juiste inzet van ESF-geld ,,enorm toegenomen'', zegt Reuvers. Sommige dossiers zijn wel vijf keer gecontroleerd. ,,Zelfs een rekening van 25 euro willen ze nog zien.'' Het is goed dat er controle is, benadrukt wethouder Otten maar Nederland moet zich afvragen of het nog in balans is.

Als voorbeeld van een doorgeschoten regel noemen Otten en Reuvers de verplichting dat de aanwezigheid van een leerling niet alleen door de leerkracht geregistreerd moet worden, maar dat de geschoolde zelf ook moet tekenen. ,,Het is te gek voor woorden dat je een overheidsregel die bedoeld is voor de publieke zaak zo complex maakt dat je er geen gebruik van maakt'', zegt Otten.